Ayodhya Kanda
Sarga 30
46 Shlokas
Sarga 30
Sarga 30 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
सान्त्व्यमाना तु रामेण मैथिली जनकात्मजा। वनवासनिमित्ताय भर्तारमिदमब्रवीत्।।2.30.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा तमुत्तमसंविग्ना सीता विपुलवक्षसम्। प्रणयाच्चाभिमानाच्च परिचिक्षेप राघवम्।।2.30.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
किं त्वाऽमन्यत वैदेहः पिता मे मिथिलाधिपः। राम जामातरं प्राप्य स्त्रियं पुरुषविग्रहम्।।2.30.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनृतं बत लोकोऽयमज्ञानाद्यदि वक्ष्यति। तेजो नास्ति परं रामे तपतीव दिवाकरे।।2.30.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
किं हि कृत्वा विषण्णस्त्वं कुतो वा भयमस्ति ते। यत्परित्यक्तुकामस्त्वं मामनन्यपरायणाम्।।2.30.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
द्युमत्सेनसुतं वीर सत्यवन्तमनुव्रताम्। सावित्रीमिव मां विद्धि त्वमात्मवशवर्तिनीम्।।2.30.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न त्वहं मनसाऽप्यन्यं द्रष्टाऽस्मि त्वदृतेऽनघ। त्वया राघव गच्छेयं यथाऽन्या कुलपांसिनी।।2.30.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्वयं तु भार्यां कौमारीं चिरमध्युषितां सतीम्। शैलूष इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि।।2.30.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यस्य पथ्यं च रामाऽत्थ यस्य चार्थेऽवरुध्यसे। त्वं तस्य भव वश्यश्च विधेयश्च सदाऽनघ।।2.30.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स मामनादाय वनं न त्वं प्रस्थातुमर्हसि। तपो वा यदि वाऽरण्यं स्वर्गो वा स्यात्सह मे त्वया।।2.30.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न च मे भविता तत्र कश्चित्पथि परिश्रमः। पृष्ठतस्तव गच्छन्त्या विहारशयनेष्विव।।2.30.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कुशकाशशरेषीका ये च कण्टकिनो द्रुमाः। तूलाजिनसमस्पर्शा मार्गे मम सह त्वया।।2.30.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
महावातसमुद्धूतं यन्मामपकरिष्यति। रजो रमण तन्मन्ये परार्थ्यमिव चन्दनम्।।2.30.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शाद्वलेषु यथा शिश्ये वनान्ते वनगोचर। कुथास्तरणतल्पेषु किं स्यात्सुखतरं ततः।।2.30.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पत्रं मूलं फलं यत्त्वमल्पं वा यदि वा बहु। दास्यसि स्वयमाहृत्य तन्मेऽमृतरसोपमम्।।2.30.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न मातुर्न पितुस्तत्र स्मरिष्यामि न वेश्मनः। आर्तवान्युपभुञ्जाना पुष्पाणि च फलानि च।।2.30.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न च तत्र ततः किञ्चिद्द्रष्टुमर्हसि विप्रियम्। मत्कृते न च ते शोको न भविष्यामि दुर्भरा।।2.30.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
य स्त्वया सह स स्वर्गो निरयो यस्त्वया विना। इति जानन्परां प्रीतिं गच्छ राम मया सह।।2.30.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ मामेवमव्यग्रां वनं नैव नयिष्यति। विषमद्यैव पास्यामि मा विशं द्विषतां गमम्।।2.30.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पश्चादपि हि दुःखेन मम नैवास्ति जीवितम्। उज्झितायास्त्वया नाथ तदैव मरणं वरम्।।2.30.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमं हि सहितुं शोकं मुहूर्तमपि नोत्सहे। किं पुनर्दशवर्षाणि त्रीणि चैकं च दुःखिता।।2.30.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इति सा शोकसन्तप्ता विलप्य करुणं बहु। चुक्रोश पतिमायस्ता भृशमालिङ्ग्य सस्वरम्।।2.30.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा विद्धा बहुभिर्वाक्यैर्दिग्धैरिव गजाङ्गना। चिरसन्नियतं बाष्पं मुमोचाग्निमिवारणिः।।2.30.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्या स्फटिकसङ्काशं वारि सन्तापसम्भवम्। नेत्राभ्यां परिसुस्राव पङ्कजाभ्यामिवोदकम्।।2.30.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तच्चैवामलचन्द्राभं मुखमायतलोचनम्। पर्यशुष्यत बाष्पेण जलोद्धृतमिवाम्बुजम्।।2.30.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां परिष्वज्य बाहुभ्यां विसंज्ञामिव दुःखिताम्। उवाच वचनं रामः परिविश्वासयंस्तदा।।2.30.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न देवि तव दुःखेन स्वर्गमप्यभिरोचये। न हि मेऽस्ति भयं किञ्चित्स्वयम्भोरिव सर्वतः।।2.30.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तव सर्वमभिप्रायमविज्ञाय शुभानने। वासं न रोचयेऽरण्ये शक्तिमानपि रक्षणे।।2.30.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यत्सृष्टाऽसि मया सार्धं वनवासाय मैथिलि। न विहातुं मया शक्या कीर्तिरात्मवता यथा।।2.30.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा। तं चाहमनुवर्तेऽद्य यथा सूर्यं सुवर्चला।।2.30.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न खल्वहं न गच्छेयं वनं जनकनन्दिनि। वचनं तन्नयति मां पितु स्सत्योपबृंहितम्।।2.30.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष धर्मस्तु सुश्रोणि पितुर्मातुश्च वश्यता। अतश्च तं व्यतिक्रम्य नाहं जीवितुमुत्सहे।।2.30.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्वाधीनं कथं दैवं प्रकारैरभिराध्यते। स्वाधीनं समतिक्रम्य मातरं पितरं गुरुम्।।2.30.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यत्त्रयं तत्त्रयो लोकाः पवित्रं तत्समं भुवि। नान्यदस्ति शुभापाङ्गे तेनेदमभिराध्यते।।2.30.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न सत्यं दानमानौ वा न यज्ञाश्चाप्तदक्षिणाः। तथा बलकरा स्सीते यथा सेवा पितुर्हिता।।2.30.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्वर्गो धनं वा धान्यं वा विद्याः पुत्रास्सुखानि च। गुरुवृत्त्यनुरोधेन न किञ्चिदपि दुर्लभम्।।2.30.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
देवगन्धर्वगोलोकान्ब्रह्मलोकां स्तथाऽपरान्। प्राप्नुवन्ति महात्मानो मातापितृपरायणाः।।2.30.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स मां पिता यथा शास्ति सत्यधर्मपथे स्थितः। तथा वर्तितुमिच्छामि स हि धर्मस्सनातनः।।2.30.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मम सन्ना मतिस्सीते त्वां नेतुं दण्डकावनम्। वसिष्यामीति सा त्वं मामनुयातुं सुनिश्चिता।।2.30.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा हि सृष्टाऽनवद्याङ्गि वनाय मदिरेक्षणे। अनुगच्छस्व मां भीरु सहधर्मचरी भव।।2.30.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वथा सदृशं सीते मम स्वस्य कुलस्य च। व्यवसायमनुक्रान्ता कान्ते त्वमतिशोभनम्।।2.30.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आरभस्व शुभश्रोणि वनवासक्षमाः क्रियाः। नेदानीं त्वदृते सीते स्वर्गोऽपि मम रोचते।।2.30.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ब्राह्मणेभ्यश्च रत्नानि भिक्षुकेभ्यश्च भोजनम्। देहि चाशंसमानेभ्य स्सन्त्वरस्व च मा चिरम्।।2.30.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च। रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः।।2.30.44।। शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च। देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम्।।2.30.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भूषणानि महार्हाणि वरवस्त्राणि यानि च। रमणीयाश्च ये केचित्क्रीडार्थाश्चाप्युपस्कराः।।2.30.44।। शयनीयानि यानानि मम चान्यानि यानि च। देहि स्वभृत्यवर्गस्य ब्राह्मणानामनन्तरम्।।2.30.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनुकूलं तु सा भर्तुर्ज्ञात्वा गमनमात्मनः। क्षिप्रं प्रमुदिता देवी दातुमेवोपचक्रमे।।2.30.46।।
Original text view. Choose a source above to add translations.