Ayodhya Kanda
Sarga 39
41 Shlokas
Sarga 39
Sarga 39 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
रामस्य तु वचः शृत्वा मुनिवेशधरं च तम्। समीक्ष्य सह भार्याभी राजा विगतचेतनः।।2.39.1।। नैनं दुःखेन सन्तप्तः प्रत्यवैक्षत राघवम्। न चैनमभिसम्प्रेक्ष्य प्रत्यभाषत दुर्मनाः।।2.39.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामस्य तु वचः शृत्वा मुनिवेशधरं च तम्। समीक्ष्य सह भार्याभी राजा विगतचेतनः।।2.39.1।। नैनं दुःखेन सन्तप्तः प्रत्यवैक्षत राघवम्। न चैनमभिसम्प्रेक्ष्य प्रत्यभाषत दुर्मनाः।।2.39.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स मुहूर्तमिवासंज्ञो दुःखितश्च महीपतिः। विललाप महाबाहू राममेवानुचिन्तयन्।।2.39.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मन्ये खलु मया पूर्वं विवत्सा बहवःकृताः। प्राणिनो हिंसिता वापि तस्मादिदमुपस्थितम्।।2.39.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न त्वेवानागते काले देहाच्च्यवति जीवितम्। कैकेय्या क्लिश्यमानस्य मृत्युर्मम न विद्यते।।2.39.5।। योऽहं पावकसङ्काशं पश्यामि पुरतः स्थितम्। विहाय वसने सूक्ष्मे तापसाच्छादमात्मजम्।।2.39.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न त्वेवानागते काले देहाच्च्यवति जीवितम्। कैकेय्या क्लिश्यमानस्य मृत्युर्मम न विद्यते।।2.39.5।। योऽहं पावकसङ्काशं पश्यामि पुरतः स्थितम्। विहाय वसने सूक्ष्मे तापसाच्छादमात्मजम्।।2.39.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एकस्याः खलु कैकेय्याः कृतेऽयं क्लिश्यते जनः। स्वार्थे प्रयतमानायाः संश्रित्य निकृतिं त्विमाम्।।2.39.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्त्वा तु वचनं बाष्पेण पिहितेन्द्रियः। रामेति सकृदेवोक्त्वा व्याहर्तुं न शशाक ह।।2.39.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
संज्ञां तु प्रतिलभ्यैव मुहूर्तात्स महीपतिः। नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुमन्त्रमिदमब्रवीत्।।2.39.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
औपवाह्यं रथं युक्त्वा त्वमायाहि हयोत्तमैः। प्रापयैनं महाभागमितो जनपदात्परम्।।2.39.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं मन्ये गुणवतां गुणानां फलमुच्यते। पित्रा मात्रा च यत्साधुर्वीरो निर्वास्यते वनम्।।2.39.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राज्ञो वचनमाज्ञाय सुमन्त्रः शीघ्रविक्रमः। योजयित्वाऽययौ तत्र रथमश्वैरलङ्कृतम्।।2.39.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं रथं राजपुत्राय सूत: कनकभूषितम्। आचचक्षेऽञ्जलिं कृत्वा युक्तं परमवाजिभिः।।2.39.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राजा सत्वरमाहूय व्यापृतं वित्तसंञ्चये। उवाच देशकालज्ञो निश्चितं सर्वत श्शुचिम्।।2.39.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वासांसि च महार्हाणि भूषणानि वराणि च। वर्षाण्येतानि सङ्ख्याय वैदेह्याः क्षिप्रमानय।।2.39.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नरेन्द्रेणैवमुक्तस्तु गत्वा कोशगृहं ततः। प्रायच्छत्सर्वमाहृत्य सीतायै सममेव तत्।।2.39.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा सुजाता सुजातानि वैदेही प्रस्थिता वनम्। भूषयामास गात्राणि तैर्विचित्रैर्विभूषणैः।।2.39.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
व्यराजयत वैदेही वेश्म तत्सुविभूषिता। उद्यतोंऽशुमतः काले खं प्रभेव विवस्वतः।।2.39.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां भुजाभ्यां परिष्वज्य श्वश्रूर्वचनमब्रवीत्। अनाचरन्ती कृपणं मूर्ध्न्युपाघ्राय मैथिलीम्।।2.39.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
असत्य स्सर्वलोकेऽस्मिन्सततं सत्कृताः प्रियैः। भर्तारं नानुमन्यन्ते विनिपातगतं स्त्रियः।।2.39.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष स्वभावो नारीणामनुभूय पुरा सुखम्। अल्पामप्यापदं प्राप्य दुष्यन्ति प्रजहत्यपि।।2.39.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
असत्यशीला विकृता दुर्ग्राह्यहृदयास्सदा। युवत्यः पापसंङ्कल्पाः क्षणमात्राद्विरागिणः।।2.39.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न कुलं न कृतं विद्या न दत्तं नापि सङ्ग्रहः। स्त्रीणां गृह्णाति हृदयमनित्यहृदया हि ताः।।2.39.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
साध्वीनां हि स्थितानां तु शीले सत्ये श्रुते शमे। स्त्रीणां पवित्रं परमं पतिरेको विशिष्यते।।2.39.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स त्वया नावमन्तव्यः पुत्रः प्रव्राजितो मम। तव दैवतमस्त्वेष निर्धनः सधनोऽपि वा।।2.39.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विज्ञाय वचनं सीता तस्या धर्मार्थसंहितम्। कृताञ्जलिरुवाचेदं श्वश्रूमभिमुखे स्थिताम्।।2.39.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
करिष्ये सर्वमेवाहमार्या यदनुशास्ति माम्। अभिज्ञास्मि यथा भर्तुर्वर्तितव्यं श्रुतं च मे।।2.39.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न मामसज्जनेनार्या समानयितुमर्हति। धर्माद्विचलितुं नाहमलं चन्द्रादिव प्रभा।।2.39.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नातन्त्री वाद्यते वीणा नाचक्रो वर्तते रथः। नापतिस्सुखमेधेत या स्यादपि शतात्मजा।।2.39.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मितं ददाति हि पिता मितं माता मितं सुतः। अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत्।।2.39.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
साहमेवं गता श्रेष्ठा श्रुतधर्मपरावरा। आर्ये किमवमन्येऽहं स्त्रीणां भर्ता हि दैवतम्।।2.39.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सीताया वचनं श्रुत्वा कौशल्या हृदयङ्गमम्। शुद्धसत्त्वा मुमोचाश्रु सहसा दुःखहर्षजम्।।2.39.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां प्राञ्जलिरभिक्रम्य मातृमध्येऽतिसत्कृताम्। रामः परमधर्मात्मा मातरं वाक्यमब्रवीत्।।2.39.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अम्ब मा दुःखिता भूस्त्वं पश्य त्वं पितरं मम।। क्षयो हि वनवासस्य क्षिप्रमेव भविष्यति।।2.39.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुप्तायास्ते गमिष्यन्ति नव वर्षाणि पञ्च च। सा समग्रमिह प्राप्तं मां द्रक्ष्यसि सुहृद्वृतम्।।2.39.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एतावदभिनीतार्थमुक्त्वा स जननीं वचः। त्रयश्शतशतार्धाश्च ददर्शा वेक्ष्य मातरः।।2.39.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ता श्चापि स तथैवार्ता मातृ़र्दशरथात्मजः। धर्मयुक्तमिदं वाक्यं निजगाद कृताञ्जलिः।।2.39.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
संवासात्परुषं किञ्चिदज्ञानाद्वापि यत्कृतम्। तन्मे समनुजानीत सर्वाश्चामन्त्रयामि वः।।2.39.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वचनं राघवस्यैतध्दर्मयुक्तं समाहितम्। शुश्रुवुस्ताः स्त्रियंस्सर्वा श्शोकोपहतचेतसः।।2.39.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जज्ञेऽथ तासां सन्नादः क्रौञ्चीनामिव निस्वनः। मानवेन्द्रस्य भार्याणामेवं वदति राघवे।।2.39.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मुरजपणवमेघघोषवत् दशरथवेश्म बभूव यत्पुरा। विलपितपरिदेवनाकुलं व्यसनगतं तदभूत्सुदुःखितम्।।2.39.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.