Ayodhya Kanda
Sarga 46
34 Shlokas
Sarga 46
Sarga 46 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः। सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत्।।2.46.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम्। वनवासस्य भद्रं ते स नोत्कण्ठितुमर्हसि।।2.46.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः। यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः।।2.46.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम। सस्त्रीपुंसा गतानस्माञ्शोचिष्यति न संशयः।।2.46.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः। त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्न भरतौ तथा।।2.46.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम्। अपि वान्धौ भवेतां तु रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः।।2.46.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे। धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैर्वाश्वासयिष्यति।।2.46.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भरतस्यानृशंसत्वं विचिन्त्याहं पुनः पुनः। नानुशोचामि पितरं मातरं चापि लक्ष्मण।।2.46.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम्। अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थे सहायता।।2.46.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अद्भिरेव तु सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम्। एतध्दि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति।।2.46.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः। अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह।।2.46.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽश्वान्सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते। प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः।।2.46.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उपास्य तु शिवां सन्ध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपस्थिताम्। रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह।।2.46.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैः कृताम्। रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यस्संविवेश ह।।2.46.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सभार्यं सम्प्रसुप्तं तं भ्रातरं वीक्ष्य लक्ष्मणः। कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान्।।2.46.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जाग्रतो ह्येव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः। सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान्।।2.46.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः। अवसत्तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिस्सह।।2.46.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उत्थाय स महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च। अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम्।।2.46.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निरपेक्षान् गृहेष्वपि। वृक्षमूलेषु संसुप्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम्।।2.46.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने। अपि प्राणान्न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम्।।2.46.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यावदेव तु संसुप्ता स्तावदेव वयं लघु। रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम्।।2.46.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः। स्वपेयुरनुरक्ता मां वृक्षमूलानि संश्रिताः।।2.46.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पौरा ह्यात्मकृताद्दुःखाद्विप्रमोच्या नृपात्मजैः। न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः।।2.46.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद्धर्ममिवस्थितम्। रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्र मारुह्यतामिति।।2.46.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ रामोऽब्रवीच्छ्रीमान्सुमन्त्रं युज्यतां रथः। गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो।।2.46.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सूतस्तत स्सत्त्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः। योजयित्व्राऽथ रामाय प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत्।।2.46.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर। त्वमारोहस्व भद्रं ते ससीत स्सहलक्ष्मणः।।2.46.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघव स्सपरिच्छदः। शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम्।।2.46.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स सन्तीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम्। प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम्।।2.46.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद्वचः। उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमास्थाय सारथे।।2.46.30।। मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः। यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः।।2.46.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद्वचः। उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमास्थाय सारथे।।2.46.30।। मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः। यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः।।2.46.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामस्य वचनं श्रुत्वा तथा चक्रे स सारथिः। प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत्।।2.46.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ। प्रचोदयामास ततस्तुरङ्गमान् स सारथिर्येन पथा तपोवनम्।।2.46.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तत स्समास्थाय रथं महारथः ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ। उदङ्मुखं तं तु रथं चकार स प्रयाणमाङ्गल्य निमित्तदर्शनात्।।2.46.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.