Ayodhya Kanda
Sarga 54
43 Shlokas
Sarga 54
Sarga 54 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
ते तु तस्मिन्महावृक्षे उषित्वा रजनीं शिवाम्। विमलेऽभ्युदिते सूर्ये तस्माद्देशात्प्रतस्थिरे।।2.54.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यत्र भागीरथीं गङ्गां यमुनाभिप्रवर्तते। जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्।।2.54.2।। ते भूमिभागान्विविधान् देशांश्चापि मनोरमान्। अदृष्टपूर्वान् पश्यन्तस्तत्र तत्र यशश्विनः।।2.54.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यत्र भागीरथीं गङ्गां यमुनाभिप्रवर्तते। जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्।।2.54.2।। ते भूमिभागान्विविधान् देशांश्चापि मनोरमान्। अदृष्टपूर्वान् पश्यन्तस्तत्र तत्र यशश्विनः।।2.54.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथा क्षेमेण गच्छन् स पश्यंश्च विविधान् द्रुमान्। निवृत्तमात्रे दिवसे रामः सौमित्रिमब्रवीत्।।2.54.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रयागमभितः पश्य सौमित्रे धूममुन्नतम्। अग्नेर्भगवतः केतुं मन्ये सन्निहितो मुनिः।।2.54.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नूनं प्राप्ताः स्म सम्भेदं गङ्गायमुनयोर्वयम्। तथा हि श्रूयते शब्दो वारिणो वारिघट्टितः।।2.54.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दारूणि परिभिन्नानि वनजैरुपजीविभिः। भरद्वाजाश्रमे चैते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः।।2.54.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धन्विनौ तौ सुखं गत्वा लम्बमाने दिवाकरे। गङ्गायमुनयोस्सन्धौ प्रापतुर्निलयं मुनेः।।2.54.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामस्त्वाश्रममासाद्य त्रासयन्मृगपक्षिणः। गत्वा मुहूर्तमध्वानं भरद्वाजमुपागमत्।।2.54.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्त्वाश्रमासाद्य मुनेर्दर्शनकाङ्क्षिणौ। सीतयानुगतौ वीरौ दूरादेवावतस्थतुः।।2.54.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्रविश्य महात्मानमृषिं शिष्यगणैर्वृतम्। संशितव्रतमेकाग्रं तपसा लब्धचक्षुषम्।।2.54.11।। हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः। रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्।।2.54.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्रविश्य महात्मानमृषिं शिष्यगणैर्वृतम्। संशितव्रतमेकाग्रं तपसा लब्धचक्षुषम्।।2.54.11।। हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः। रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्।।2.54.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न्यवेदयत चात्मानं तस्मै लक्ष्मणपूर्वजः। पुत्रौ दशरथस्यावां भगवन् रामलक्ष्मणौ।।2.54.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भार्या ममेयं वैदेही कल्याणी जनकात्मजा। मां चानुयाता विजनं तपोवनमनिन्दिता।।2.54.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पित्रा प्रव्राज्यमानं मां सौमित्रिरनुज प्रियः। अयमन्वगमद्भ्राता वनमेव दृढव्रतः।।2.54.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेक्ष्यामस्तपोवनम्। धर्ममेव चरिष्याम स्तत्र मूलफलाशनाः।।2.54.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः। उपानयत धर्मात्मा गामर्घ्यमुदकं ततः।।2.54.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान्। तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासं चैवाभ्यकल्पयत्।।2.54.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मृगपक्षिभिरासीनो मुनिभिश्च समन्ततः। राममागतमभ्यर्च्य स्वागतेनाहतं मुनिः।।2.54.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रतिगृह्य च तामर्चामुपविष्टं स राघवम्। भरद्वाजोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मयुक्तमिदं तदा।।2.54.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वामिहागतम्। श्रुतं तव मया चेदं विवासनमकारणम्।।2.54.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अवकाशो विविक्तोऽयं महानद्योस्समागमे। पुण्यश्च रमणीयश्च वसत्विह भवान् सुखम्।।2.54.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्तस्तु वचनं भरद्वाजेन राघवः। प्रत्युवाच शुभं वाक्यं रामः सर्वहिते रतः।।2.54.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः। सुदर्शमिह मां प्रेक्ष्य मन्येऽहमिममाश्रमम्।।2.54.24।। आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः। अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये।।2.54.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः। सुदर्शमिह मां प्रेक्ष्य मन्येऽहमिममाश्रमम्।।2.54.24।। आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः। अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये।।2.54.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्। रमेत यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा।।2.54.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एतछ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरद्वाजो महामुनिः। राघवस्य ततो वाक्यमर्थग्राहकमब्रवीत्।।2.54.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि। महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।2.54.28।। गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः। चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।2.54.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि। महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।2.54.28।। गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः। चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।2.54.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यावता चित्रकूटस्य नरशृङ्गान्यवेक्षते। कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः।।2.54.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ऋषयस्तत्र बहवो विहृत्य शरदां शतम्। तपसा दिवमारूढाः कपालशिरसा सह।।2.54.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रविविक्तमहं मन्ये तं वासं भवतस्सुखम्। इह वा वनवासाय वस राम मया सह।।2.54.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स रामं सर्वकामैस्तं भरद्वाजः प्रियातिथिम्। सभार्यं सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित्।।2.54.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्य प्रयागे रामस्य तं महर्षिमुपेयुषः। प्रपन्ना रजनी पुण्याः चित्राः कथयतः कथाः।।2.54.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सीतातृतीयः काकुत्स्थः परिश्रान्तः सुखोचितः। भरद्वाजाश्रमे रम्ये तां रात्रिमवसत्सुखम्।।2.54.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रभातायां रजन्यां तु भरद्वाजमुपागमत्। उवाच नरशार्दूलो मुनिं ज्वलिततेजसम्।।2.54.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शर्वरीं भगवन्नद्य सत्यशील तवाश्रमे। उषिताः स्मेह वसतिमनुजानातु नो भवान्।।2.54.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रात्र्यां तु तस्यां व्युष्टायां भरद्वाजोऽब्रवीदिदम्। मधुमूलफलोपेतं चित्रकूटं व्रजेति ह।।2.54.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वासमौपयिकं मन्ये तव राम महाबल नानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितः। मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः।।2.54.39।। गम्यतां भवता शैल श्चित्रकूटः स विश्रुतः। पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः।।2.54.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वासमौपयिकं मन्ये तव राम महाबल नानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितः। मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः।।2.54.39।। गम्यतां भवता शैल श्चित्रकूटः स विश्रुतः। पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः।।2.54.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तत्र कुञ्जरयूथानि मृगयूथानि चाभितः। विचरन्ति वनान्तेस्मिन् तानि द्रक्ष्यसि राघव।।2.54.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्दरनिर्झरान्। चरतः सीतया सार्धं नन्दिष्यति मनस्तव।।2.54.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रहृष्टकोयष्टिककोकिलस्वनैर्विनादितं तं वसुधाधरं शिवम्। मृगैश्च मत्तैर्बहुभिश्च कुञ्जरैः सुरम्यमासाद्य समावसाश्रमम्।।2.54.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.