Ayodhya Kanda
Sarga 56
37 Shlokas
Sarga 56
Sarga 56 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
अथ रात्र्यां व्यतीतायामवसुप्तमनन्तरम्। प्रबोधयामास शनैर्लक्ष्मणं रघुनन्दनः।।2.56.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सौमित्रे श्रुणु वन्यानां वल्गु व्याहरतां स्वनम्। सम्प्रतिष्ठामहे काल प्रस्थानस्य परन्तप।।2.56.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स सुप्तस्समये भ्रात्रा लक्ष्मणः प्रतिबोधितः। जहौ निद्रां च तन्द्रीं च प्रसक्तं च पथि श्रमम्।।2.56.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तत उत्थाय ते सर्वे स्पृष्ट्वा नद्या श्शिवं जलम्। पन्थानमृषिणाऽदिष्टं चित्रकूटस्य तं ययुः।।2.56.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्सम्प्रस्थितः काले रामस्सौमित्रिणा सह। सीतां कमलपत्राक्षीमिदं वचनमब्रवीत्।।2.56.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आदिप्तानिव वैदेहि सर्वतः पुष्पितान्नगान्। स्वैः पुष्पैः किंशुकान् पश्य मालिनशिशिरात्यये।।2.56.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पश्य भल्लातकान् फुल्लान्नरै रनुपसेवितान्। फलपत्रैरवनता न्नूनं शक्ष्याम जीवितुम्।।2.56.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पश्य द्रोणप्रमाणानि लम्बमानानि लक्ष्मण। मधूनि मधुकारीभि स्सम्भृतानि नगे नगे।।2.56.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष क्रोशति नत्यूहस्तं शिखी प्रतिकूजति। रमणीये वनोद्देशे पुष्पसंस्तरसङ्कटे।।2.56.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मातङ्गयूथानुसृतं पक्षिसंङ्घानुनादितम्। चित्रकूटमिमं पश्य प्रवृद्धशिखरं गिरिम्।।2.56.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
समभूमितले रम्ये द्रुमैर्बहुभिरावृते। पुण्ये रंस्यामहे तात चित्रकूटस्य कानने।।2.56.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तौ पादचारेण गच्छन्तौ सह सीतया। रम्यमासेदतुश्शैलं चित्रकूटं मनोरमम्।।2.56.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तन्तु पर्वतमासाद्य नानापक्षिगणायुतम्। बहुमूलफलं रम्यं सम्पन्नं सरसोदकम्।।2.56.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मनोज्ञोऽयं गिरिस्सौम्य नानाद्रुमलतायुतः। बहुमूलफलो रम्य स्स्वाजीवः प्रतिभाति मे।।2.56.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मुनयश्च महात्मानो वसन्त्यस्मि शिलोच्चये। अयं वासो भवेत्तावदत्र सौम्य रमेमहि।।2.56.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इति सीता च रामश्च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः। अभिगम्याऽश्रमं सर्वे वाल्मीकि मभिवादयन्।।2.56.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तान्महर्षि प्रमुदितः पूजयामास धर्मवित्। अस्यतामिति चोवाच स्वागन्तु निवेद्य च।।2.56.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततोऽब्रवीन्महाबाहुर्लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः। सन्निवेद्य यथान्याय मात्मानमृषये प्रभुः।।2.56.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लक्ष्मणाऽऽनय दारूणि दृढानि च वराणि च। कुरुष्वाऽवसथं सौम्य वासे मेऽभिरतं मनः।।2.56.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सौमित्रिर्विविधान् द्रुमान्। आजहार तत श्चक्रे पर्णशालामरिन्दमः।।2.56.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां निष्ठितां बद्धकटां दृष्ट्वा रामस्सुदर्शनाम्। शुश्रूषमाणमेकाग्रमिदं वचनमब्रवीत्।।2.56.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ऐणेयं मांसमाहृत्य शालां यक्ष्यामहे वयम्। कर्तव्यं वास्तुशमनं सौमित्रे चिरजीविभिः।।2.56.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मृगं हत्वाऽऽनय क्षिप्रं लक्ष्मणेह शुभेक्षण। कर्तव्य श्शास्त्रदृष्टो हि विधिर्धर्ममनुस्मर।।2.56.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय लक्ष्मणः परवीरहा। चकार स यथोक्तं च तं राम पुनरब्रवीत्।।2.56.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ऐणेयं श्रपयस्वैतच्छालां यक्ष्यामहे वयम्। त्वर सौम्य मुहूर्तोऽयं ध्रुवश्च दिवसोऽप्ययम्।।2.56.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स लक्ष्मणः कृष्णमृगं मेध्यं हत्वा प्रतापवान्। अथ चिक्षेप सौमित्रिस्समिद्धे जातवेदसि।।2.56.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तन्तु पक्वं परिज्ञाय निष्टप्तं छिन्नशोणितम्। लक्ष्मण: पुरुषव्याघ्रमथ राघवमब्रवीत्।।2.56.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अयं सर्व: समस्ताग्ङ: श्रृत: कृष्णमृगो मया। देवतां देवसङ्काश यजस्व कुशलो ह्यसि।।2.56.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राम: स्नात्वा तु नियतो गुणवान् जप्यकोविदः। सङ्ग्रहेणाकरोत् स्रवार्न मन्त्रान् सत्रावसानिकान्।।2.56.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इष्ट्वा देवगणान्सर्वान्विवेशाऽवसथं शुचिः। बभूव च मनोह्लादो रामस्यामिततेजसः।।2.56.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च। वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।2.56.31।। जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि। पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।2.56.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वैश्वदेवबलिं कृत्वा रौद्रं वैष्णव मेव च। वास्तुसंशमनीयानि मङ्गलानि प्रवर्तयन्।।2.56.31।। जपं च न्यायत कृत्वा स्नात्वा नद्यां यथाविधि। पापसंशमनं राम श्चकार बलिमुत्तमम्।।2.56.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वेदिस्थलविधानानि चैत्यान्यायतनानि च। आश्रमस्यानुरूपाणि स्थापयामास राघवः।।2.56.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वन्यैर्माल्यैः फलैर्मूलैः पक्वैर्मांसैर्यथाविधि। अद्भिर्जपैश्च वेदोक्तैर्दर्भैश्च ससमित्कुशैः।।2.56.34।। तौ तर्पयित्वा भूतानि राघवौ सह सीतया। तदा विविशतु श्शालां सुशुभां शुभलक्षणौ।।2.56.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां वृक्षपर्णच्छदनां मनोज्ञां यथाप्रदेशं सुकृतां निवाताम्। वासाय सर्वे विविशुस्समेतास्सभां यथा देवगणास्सुधर्माम्।।2.56.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनेकनानामृगपक्षिसङ्कुले विचित्रपत्रस्तबकैर्द्रुमैर्युते। वनोत्तमे व्यालमृगानुनादिते तदा विजह्रु स्सुसुखं जितेन्द्रियाः।।2.56.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुरम्यमासाद्य तु चित्रकूटं नदीं च तां माल्यवतीं सुतीर्थाम्। ननन्द हृष्टो मृगपक्षिजुष्टां जहौ च दुखं पुरविप्रवासात्।।2.35.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.