Ayodhya Kanda
Sarga 73
28 Shlokas
Sarga 73
Sarga 73 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
सश्रूत्वा तु पितरं वृत्तं भ्रातरौ च विवासितौ। भरतो दुःखसन्तप्त इदं वचनमब्रवीत्।।2.73.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
किं नु कार्यं हतस्येह मम राज्येन शोचतः। विहीनस्याथ पित्रा च भ्रात्रा पितृसमेन च।।2.73.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दुःखे मे दुःखमकरोर्व्रणे क्षारमिवादधाः। राजानं प्रेतभावस्थं कृत्वा रामं च तापसम्।।2.73.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कुलस्य त्वमभावाय कालरात्रिरिवाऽगता। अङ्गारमुपगूह्य स्म पिता मे नावबुद्धवान्।।2.73.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मृत्युमापादितो पिता त्वया मे पापदर्शिनि। सुखं परिहृतं मोहात्कुलेऽस्मिन्कुलपांसनि।।2.73.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वां प्राप्य हि पिता मेऽद्य सत्यसन्धो महायशाः। तीव्रदुःखाभिसन्तप्तो वृत्तो दशरथो नृपः।।2.73.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विनाशितो महाराजः पिता मे धर्मवत्सलः। कस्मात्प्रव्राजितो रामः कस्मादेव वनं गतः।।2.73.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कौसल्या च सुमित्रा च पुत्रशोकाभिपीडिते। दुष्करं यदि जीवेतां प्राप्य त्वां जननीं मम।।2.73.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ननुत्वार्योऽपि धर्मात्मा त्वयि वृतिमनुत्तमाम्। वर्तते गुरुवृत्तिज्ञो यथा मातरि वर्तते।।2.73.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तथा ज्येष्ठा हि मे माता कौसल्या दीर्घदर्शिनी। त्वयि धर्मं समास्थाय भगिन्यामिव वर्तते।।2.74.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्याः पुत्रं कृताऽत्मानं चीरवल्कलवाससम्। प्रस्थाप्य वनवासाय कथं पापे न शोचसि।।2.73.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अपापदर्शनं शूरं कृतात्मानं यशस्विनम्। प्रव्राज्य चीरवसनं किन्नु पश्यसि कारणम्।।2.73.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लुब्धाया विदितो मन्ये न तेऽहं राघवं प्रति। तथाह्यनर्धो राज्यार्थं त्वयाऽनीतो महानयम्।।2.73.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अहं हि पुरुषव्याघ्रावपश्यन्रामलक्ष्मणौ। केन शक्तिप्रभावेन राज्यं रक्षितुमुत्सहे।।2.73.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं हि नित्यं महाराजो बलवन्तं महाबलः। उपाश्रितोऽभूद्धर्मात्मा मेरुर्मेरुवनं यथा।।2.73.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽहं कथमिमं भारं महाधुर्यसमुद्धृतम्। दम्योधुरमिवाऽऽसाद्य वहेयं केनचौजसा।। 2.73.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथवा मे भवेच्छक्तिर्योगैर्बुद्धिबलेन वा। सकामां न करिष्यामि त्वामहं पुत्रगर्धिनीम्।।2.73.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न मे विकाङ्क्षा जायेत त्यक्तुं त्वां पापनिश्चयाम्। यदि रामस्य नावेक्षा त्वयि स्यान्मातृवत्सदा।।2.73.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उत्पन्नातु कथं बुद्धिस्तवेयं पापदर्शिनि। साधुचारित्रविभ्रष्टे पूर्वेषां नो विगर्हिता।।2.73.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्मिन्कुले हि पूर्वेषां ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते। अपरे भ्रातरस्तस्मिन्प्रवर्तन्ते समाहिताः।।2.73.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न हि मन्ये नृशंसे त्वं राजधर्ममवेक्षसे। गतिं वा न विजानासि राजवृत्तस्य शाश्वतीम्।।2.73.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सततं राजवृत्ते हि ज्येष्ठो राज्येऽभिषिच्यते। राज्ञामेतत्समं तत्स्यादिक्ष्वाकूणां विशेषतः।।2.73.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेषां धर्मैकरक्षाणां कुलचारित्रशोभिनाम्। अद्य चारित्रशौण्डीर्यं त्वां प्राप्य विनिवर्तितम्।।2.73.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तवापि सुमहाभागा जनेन्द्राः कुलपूर्वगाः। बुद्धेर्मोहः कथमयं सम्भूतस्त्वयि गर्हितः।।2.73.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न तु कामं करिष्यामि तवाऽहं पापनिश्चये। त्वया व्यसनमारब्धं जीवितान्तकरं मम।।2.73.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एषत्विदानीमेवाहमप्रियार्थं तवानघम्। निवर्तयिष्यामि वनाद्भ्रातरं स्वजनप्रियम्।।2.73.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निवर्तयित्वा रामं च तस्याहं दीप्ततेजसः। दासभूतो भविष्यामि सुस्थिरेणान्तरात्मना।।2.73.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इत्येवमुक्त्वा भरतो महात्मा प्रियेतरैर्वाक्यगणैस्तुदंस्ताम्। शोकातुरश्चापि ननाद भूयः सिंहो यथा पर्वतगह्वरस्थः।।2.73.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.