Bala Kanda
Sarga 18
58 Shlokas
Sarga 18
Sarga 18 from Bala Kanda of the Valmiki Ramayana.
निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन्हयमेधे महात्मन:। प्रतिगृह्य सुरा भागान्प्रतिजग्मुर्यथागतम्।।1.18.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
समाप्तदीक्षानियम: पत्नीगणसमन्वित:। प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहन:।।1.18.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा वै पृथिवीश्वरा:। मुदिता: प्रययुर्देशान्प्रणम्य मुनिपुङ्गवम्।।1.18.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
श्रीमतां गच्छतां तेषां स्वपुराणि पुरात्तत:। बलानि राज्ञां शुभ्राणि प्रहृष्टानि चकाशिरे।।1.18.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथस्तदा। प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान्।।1.18.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शान्तया प्रययौ सार्धमृश्यशृङ्गस्सुपूजित:। अन्वीयमानो राज्ञाऽथ सानुयात्रेण धीमता।।1.18.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं विसृज्य तान्सर्वान्राजा सम्पूर्णमानस:। उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन्।।1.18.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययु:। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ।।1.18.8।। नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह।।1.18.9।। प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम्।।1.18.10।। विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययु:। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ।।1.18.8।। नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह।।1.18.9।। प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम्।।1.18.10।। विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट्समत्ययु:। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ।।1.18.8।। नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह।।1.18.9।। प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याऽजनयद्रामं सर्वलक्षणसंयुतम्।।1.18.10।। विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुवर्धनम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा।।1.18.11।। यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रम:।।1.18.12।। साक्षाद्विष्णोश्चतुर्भागस्सर्वैस्समुदितो गुणै:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राऽजनयत्सुतौ।।1.18.13।। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधी:।।1.18.14।। सार्पे जातौ च सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राज्ञ: पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्।।1.18.15।। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमा:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जगु: कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणा:।।1.18.16।। देवदुन्दुभयो नेदु: पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता। उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुल:।।1.18.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जगु: कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणा:।।1.18.16।। देवदुन्दुभयो नेदु: पुष्पवृष्टिश्च खाच्च्युता। उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुल:।।1.18.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसङ्कुला: । गायनैश्च विराविण्यो वादनैश्च तथाऽपरै:।।1.18.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम्। ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं गोधनानि सहस्रश:।।1.18.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्।।1.18.20।। सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठ: परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ।।1.18.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाऽकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्।।1.18.20।। सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठ: परमप्रीतो नामानि कृतवान् तदा ।।1.18.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ब्राह्मणान्भोजयामास पौराञ्जानपदानपि। अददाद्ब्रह्मणानां च रत्नौघममितं बहु।।1.18.22।। तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकर: पितु:।।1.18.23।। बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मत:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वे वेदविदश्शूरास्सर्वे लोकहिते रता:।।1.18.24।। सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नास्सर्वे समुदिता गुणै:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेषामपि महातेजा रामस्सत्यपराक्रम:।।1.18.25।। इष्टस्सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मल:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मत:।।1.18.26।। धनुर्वेदे च निरत: पितृशुश्रूषणे रत:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बाल्यात्प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणो लक्ष्मिवर्धन:।।1.18.27।। रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यश:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरत:।।1.18.28।। लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहि:प्राण इवापर:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तम:।।1.18.29।। मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघव:।।1.18.30।। तदैनं पृष्ठतोऽन्वेति सधनु: परिपालयन्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि स:।।1.18.31।। प्राणै: प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत्तथा प्रिय:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स चतुर्भिर्महाभागै:पुत्रैर्दशरथ: प्रियै:।।1.18.32।। बभूव परमप्रीतो देवैरिव पितामह:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते यदा ज्ञानसम्पन्नास्सर्वैस्समुदिता गुणै:।।1.18.33।। ह्रीमन्त: कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिन:। तेषामेवं प्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्।।1.18.34।। पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते यदा ज्ञानसम्पन्नास्सर्वैस्समुदिता गुणै:।।1.18.33।। ह्रीमन्त: कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिन:। तेषामेवं प्रभावानां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्।।1.18.34।। पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते चापि मनुजव्याघ्रा वैदिकाध्ययने रता:।।1.18.35।। पितृशुश्रूषणरता धनुर्वेदे च निष्ठिता:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति।।1.18.36।। चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायस्सबान्धव:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मन:।।1.18.37।। अभ्यगच्छन्महातेजा विश्वामित्रो महामुनि:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स राज्ञो दर्शनाकाङ्क्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह।।1.18.38।। शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनस्सुतम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तच्छ्रुत्वा वचनं त्रासाद्राज्ञो वेश्म प्रदुद्रुवु:।।1.18.39।। सम्भ्रान्तमनसस्सर्वे तेन वाक्येन चोदिता:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा।।1.18.40।। प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायैक्ष्वाकवे तदा।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सपुरोधास्समाहित:।।1.18.41।। प्रत्युज्जगाम तं हृष्टो ब्रह्माणमिव वासव:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम्।।1.18.42।। प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स राज्ञ: प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा।।1.18.43।। कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम्।2
Original text view. Choose a source above to add translations.
पुरे कोशे जनपदे बान्धवेषु सुहृत्सु च ।।1.18.44।। कुशलं कौशिको राज्ञ: पर्यपृच्छत्सुधार्मिक:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अपि ते सन्नतास्सर्वे सामन्ता रिपवो जिता:।।1.18.45।। दैवं च मानुषं चापि कर्म ते साध्वनुष्ठितम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुङ्गव:।।1.18.46।। ऋषींश्च तान्यथान्यायं महाभागानुवाच ह।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम्।।1.18.47।। विविशु: पूजितास्तत्र निषेदुश्च यथार्हत:।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम्।।1.18.48।। उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथाऽमृतस्य सम्प्राप्तिर्यथावर्षमनूदके। यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माऽप्रजस्य च ।।1.18.49।। प्रणष्टस्य यथालाभो यथा हर्षो महोदये। तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने।।1.18.50।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथाऽमृतस्य सम्प्राप्तिर्यथावर्षमनूदके। यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माऽप्रजस्य च ।।1.18.49।। प्रणष्टस्य यथालाभो यथा हर्षो महोदये। तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने।।1.18.50।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षित: ।।1.18.51।। पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन्दिष्टया प्राप्ताऽसि कौशिक । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्।।1.18.52।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षित: ।।1.18.51।। पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन्दिष्टया प्राप्ताऽसि कौशिक । अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्।।1.18.52।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः। ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्त: पूज्योऽसि बहुधा मया।।1.18.53।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदद्भुतमिदं ब्रह्मन्पवित्रं परमं मम। शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव सन्दर्शनात्प्रभो।।1.18.54।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ब्रूहि यत्प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति। इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थपरिवृद्धये।।1.18.55।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि कौशिक। कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान्मम।।1.18.56।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मम चायमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज। तवागमनज: कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो मम।।1.18.57।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इति हृदयसुखं निशम्य वाक्यं श्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम्। प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्ट: परमऋषि: परमं जगाम हर्षम्।।1.18.58।।
Original text view. Choose a source above to add translations.