Ayodhya Kanda
Sarga 106
35 Shlokas
Sarga 106
Sarga 106 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
एवमुक्त्वा तु विरते रामे वचनमर्थवत्। ततो मन्दाकिनीतीरे रामं प्रकृतिवत्सलम्।।2.106.1।। उवाच भरत श्चित्रं धार्मिको धार्मिकं वचः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
को हि स्यादीदृशो लोके यादृश स्त्वमरिन्दमः।।2.106.2।। न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा नप्रहर्षयेत्। सम्मतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान्।।2.106.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
को हि स्यादीदृशो लोके यादृश स्त्वमरिन्दम।।2.106.2।। न त्वां प्रव्यथयेद्दुःखं प्रीतिर्वा नप्रहर्षयेत्। सम्मतश्चासि वृद्धानां तांश्च पृच्छसि संशयान्।।2.106.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथा मृत स्तथा जीवन्यथाऽसति तथा सति। यस्यैष बुद्धिलाभ स्स्यात्परितप्येत केन सः।।2.106.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
परावरज्ञो यश्च स्याद् यथा त्वं मनुजाधिप। स एव व्यसनं प्राप्य न विषीदितुमर्हति।।2.106.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अमरोपमसत्त्व स्त्वं महात्मा सत्यसङ्गरः। सर्वज्ञ स्सर्वदर्शी च बुद्धिमांश्चासि राघव।।2.106.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न त्वामेवं गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम्। अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति।।2.106.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रोषिते मयि यत्पापं मात्रा मत्कारणात्कृतम्। क्षुद्रया तदनिष्टं मे प्रसीदतु भवान्मम।।2.106.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धर्मबन्धेन बद्धोऽस्मि तेनेमां नेह मातरम्। हन्मितीव्रेण दण्डेन दण्डार्हां पापकारिणीम्।।2.106.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कथं दशरथा ज्जात श्शुद्धाभिजनकर्मणः। जानन् धर्ममधर्मिष्ठं कुर्यां कर्म जुगुप्सितम्।।2.106.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गुरुः क्रियावान्वृद्धश्च राजा प्रेतः पितेतिच। तातं न परिगर्हेयं दैवतं चेति संसदि।।2.106.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
को हि धर्मार्थयोर्हीनमीदृशं कर्म किल्बिषम्। स्त्रियाः प्रियं चिकीर्षु स्सन्कुर्याद्धर्मज्ञ धर्मवित्।।2.106.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अन्तकाले हि भूतानि मुह्यन्तीति पुरा श्रुतिः। राज्ञैवं कुर्वता लोके प्रत्यक्षं सा श्रुतिः कृता।।2.106.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
साध्वर्थमभिसन्धाय क्रोधान्मोहाच्च साहसात्। तातस्य यदतिक्रान्तं प्रत्याहरतु तद्भवान्।।2.106.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पितुर्हि समतिक्रान्तं पुत्रो यस्साधु मन्यते। तदपत्यं मतं लोके विपरीतमतोऽन्यथा।।2.106.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदपत्यं भवानस्तु मा भवान् दुष्कृतं पितुः। अभिपत्ता कृतं कर्म लोके धीरविगर्हितम्।।2.106.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कैकेयीं मां च तातं च सुहृदो बान्धवांश्च नः। पौरजानपदान्सर्वांस्त्रातु सर्वमिदं भवान्।।2.106.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
क्व चारण्यं क्वच क्षात्रं क्व जटाः क्व च पालनम्। ईदृशं व्याहतं कर्म न भवान्कर्तुमर्हति।।2.106.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष हि प्रथमो धर्मः क्षत्रियस्याभिषेचनम्। येन शक्यं महाप्राज्ञ प्रजानां परिपालनम्।।2.106.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कश्च प्रत्यक्षमुत्सृज्य संशयस्थ मलक्षणम्। आयतिस्थं चरे द्धर्मं क्षत्रबन्दुरनिश्चितम्।।2.106.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ क्लेशज मेव त्वं धर्मं चरितु मिच्छसि। धर्मेण चतुरो वर्णान्पालयन् क्लेश माप्नुहि।।2.106.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
चतुर्णामाश्रमाणां हि गार्हस्थ्यं श्रेष्ठमुत्तमम्। आहुर्धर्मज्ञ धर्मज्ञास्तं कथं त्यक्तु मर्हसि।।2.106.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
श्रुतेन बालः स्थानेन जन्मना भवतो ह्यहम्। स कथं पालयिष्यामि भूमिं भवति तिष्ठति।।2.106.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हीनबुद्धिगुणो बालो हीनः स्थानेन चाप्यहम्। भवता च विनाभूतो न वर्तयितुमुत्सुहे।।2.106.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इदं निखिल मव्यग्रं राज्यं पित्र्यमकण्टकम्। अनुशाधि स्वधर्मेण धर्मज्ञ सहबान्धवैः।।2.106.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इहैव त्वाऽभिषिञ्चन्तु सर्वाः प्रकृतय स्सह। ऋत्विज स्सवसिष्ठाश्च मन्त्रविन्मन्त्रकोविदाः।।2.106.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अभिषिक्तस्त्वमस्माभिरयोध्यां पालने व्रज। विजित्य तरसा लोकान्मरुद्भिरिव वासवः।।2.106.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ऋणानि त्रीण्यपाकुर्वन्दुर्हृदस्साधु निर्दहन्। सुहृदस्तर्पयन्कामैस्त्वमेवात्रानुशाधि माम्।।2.106.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अद्याऽर्य मुदिता स्सन्तु सुहृदस्तेऽभिषेचने। अद्य भीताः पलायन्तां दुर्हृदस्ते दिशो दश।।2.106.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आक्रोशं मम मातुश्च प्रमृज्य पुरुषर्षभ। अद्य तत्र भवन्तं च पितरं रक्ष किल्बिषात्।।2.106.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शिरसा त्वाऽभियाचेऽहं कुरुष्व करुणां मयि। बान्धवेषु च सर्वेषु भूतेष्विव महेश्वरः।।2.106.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथैतत्पृष्ठतः कृत्वा वनमेव भवानितः। गमिष्यति गमिष्यामि भवता सार्धमप्यहम्।।2.106.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तथाहि रामो भरतेन ताम्यता प्रसाद्यमानश्शिरसा महीपतिः। नचैव चक्रे गमनाय सत्त्ववान्मतिं पितुस्तद्वचने प्रतिष्ठितः।।2.106.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदद्भुतं स्थैर्यमवेक्ष्य राघवे समं जनो हर्षमवाप दुःखितः। न यात्ययोध्यामिति दुःखितोऽभवत् स्थिरप्रतिज्ञत्वमवेक्ष्य हर्षितः।।2.106.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तमृत्विजो नैगमयूथवल्लभास्तदा विसंज्ञाश्रुकलाश्च मातरः। तथा ब्रुवाणं भरतं प्रतुष्टुवुः प्रणम्य रामं च ययाचिरे सह।।2.106.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.