Ayodhya Kanda
Sarga 112
31 Shlokas
Sarga 112
Sarga 112 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
तमप्रतिमतेजोभ्यां भ्रातृभ्यां रोमहर्षणम्। विस्मिता: सङ्गमं प्रेक्ष्य समवेता महर्षयः।।2.112.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अन्तर्हिता मुनिगणास्सिद्धाश्च परमर्षयः। तौ भ्रातरौ महात्मानौ काकुत्स्थौ प्रशशंसिरे।।2.112.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स धन्यो यस्य पुत्रौ द्वौ धर्मज्ञौ धर्मविक्रमौ। श्रुत्वा वयं हि सम्भाषामुभयोस्स्पृहयामहे।।2.112.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्त्वृषिगणाः क्षिप्रं दशग्रीववधैषिणः। भरतं राजशार्दूलमित्यूचु: सङ्गता वचः।।2.112.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कुले जात महाप्राज्ञ महावृत्त महायशः। ग्राह्यं रामस्य वाक्यं ते पितरं यद्यवेक्षसे।।2.112.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सदाऽनृणमिमं रामं वयमिच्छामहे पितुः। आनृणत्वाच्च कैकेय्या: स्वर्गम् दशरथो गतः।।2.112.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एतावदुक्त्वा वचनं गन्धर्वा: समहर्षयः। राजर्षयश्चैव तदा सर्वे स्वां स्वां गतिं गताः।।2.112.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ह्लादितस्तेन वाक्येन शुभेन शुभदर्शनः। राम स्संहृष्टवदनस्तानृषीनभ्यपूजयत्।।2.112.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्रस्तगात्रस्तु भरतस्स वाचा सज्जमानया। कृताञ्जलिरिदं वाक्यं राघवं पुनरब्रवीत्।।2.112.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राजधर्ममनुप्रेक्ष्य कुलधर्मानुसन्ततिम्। कर्तुमर्हसि काकुत्स्थ मम मातुश्च याचनाम्।।2.112.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रक्षितुं सुमहद्राज्यमहमेकस्तु नोत्सहे। पौरजानपदांश्चापि रक्तान्रञ्जयितुं तथा।।2.112.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ज्ञातयश्च हि योधाश्च मित्राणि सुहृदश्च नः। त्वामेव प्रतिवीक्षन्ते पर्जन्यमिव कर्षकाः।।2.112.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इदं राज्यं महाप्राज्ञ स्थापय प्रतिपद्य हि। शक्तिमानसि काकुत्स्थ लोकस्य परिपालने।।2.112.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इत्युक्त्वा न्यपतद्भ्रातुः पादयोर्भरतस्तदा। भृशं सम्प्रार्थयामास राममेव प्रियंवदः।।2.112.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तमङ्के भरतं कृत्वा रामो वचनमब्रवीत्। श्यामं नलिनपत्राक्षं मत्तहंसस्वरं स्वयम्।।2.112.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आगता त्वामियं बुद्धिस्स्वजा वैनयिकी च या। भृशमुत्सहसे तात रक्षितुं पृथिवीमपि।।2.112.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च बुद्धिमद्भिश्च मन्त्रिभिः। सर्वकार्याणि सम्मन्त्र्य सुमहन्त्यपि कारय।।2.112.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लक्ष्मीश्चन्द्रादपेयाद्वा हिमवान्वा हिमं त्यजेत्। अतीयात्सागरो वेलां न प्रतिज्ञामहं पितुः।।2.112.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कामाद्वा तात लोभाद्वा मात्रातुभ्यमिदं कृतम्। न तन्मनसि कर्तव्यं वर्तितव्यं च मातृवत्।।2.112.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं ब्रुवाणं भरतः कौसल्यासुतमब्रवीत्। तेजसाऽऽदित्यसङ्काशं प्रतिपच्चन्द्रदर्शनम्।।2.112.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आधिरोहाऽर्य पादाभ्यां पादुके हेमभूषिते। एतेहि सर्वलोकस्य योगक्षेमं विधास्यतः।।2.112.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽधिरुह्य नरव्याघ्रः पादुके ह्यवरुह्य च। प्रायच्छत्सुमहातेजा भरताय महात्मने।।2.112.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।। फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन। तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।। तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पादुके सम्प्रणम्य रामं वचनमब्रवीत् चतुर्दश हि वर्षाणि जटाचीरधरो ह्याहम्।।2.112.23।। फलमूलाशनो वीर भवेयं रघुनन्दन। तवाऽगमनमाकाङ्क्षान्वसन्वै नगराद्बहिः।।2.112.24।। तव पादुकयोर्न्यस्तराज्यतन्त्रः परन्तप।
Original text view. Choose a source above to add translations.
चतुर्दशे तु संपूर्णे वर्षेऽहनि रघूत्तम।।2.112.25।। न द्रक्ष्यामि यदि त्वां तु प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तथेति च प्रतिज्ञाय तं परिष्वज्य सादरम्।।2.112.26।। शत्रुघ्नं च परिष्वज्य भरतं चेदमब्रवीत्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।। मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम। इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मातरं रक्ष कैकेयीं मा रोषं कुरु तां प्रति।।2.112.27।। मया च सीतया चैव शप्तोऽसि रघुसत्तम। इत्युक्त्वाऽश्रुपरीताक्षो भ्रातरं विससर्ज ह।।2.112.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पादुके ते भरतः प्रतापवान् स्वलङ्कृते सम्परिपूज्य धर्मवित्। प्रदक्षिणं चैव चकार राघवम् चकार ते चोत्तमनागमूर्धनि।।2.112.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथाऽनुपूर्व्यात्प्रतिनन्द्य तं जनं गुरूंश्च मन्त्रिप्रकृतीस्तथाऽनुजौ। व्यसर्जयद्राघववंशवर्धनस्थिरः स्वधर्मे हिमवानिवाचलः।।2.112.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं मातरो बाष्पगृहीतकण्ठ्यो दुःखेन नामन्त्रयितुं हि शेकुः। स त्वेव मात्रृ़रभिवाद्य सर्वारुदन्कुटीं स्वां प्रविवेश राघवः।।2.112.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.