Aranya Kanda
Sarga 16
43 Shlokas
Sarga 16
Sarga 16 from Aranya Kanda of the Valmiki Ramayana.
वसतस्तस्य तु सुखं राघवस्य महात्मनः। शरद्व्यपाये हेमन्तऋतुरिष्टः प्रवर्तत।।3.16.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स कदाचित्प्रभातायां शर्वर्यां रघुनन्दनः। प्रययावभिषेकार्थं रम्यां गोदावरीं नदीम्।।3.16.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रह्वः कलशहस्तस्तं सीतया सह वीर्यवान्। पृष्ठतोऽनुव्रजन्भ्राता सौमित्रिरिदमब्रवीत्।।3.16.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अयं स कालः सम्प्राप्तः प्रियो यस्ते प्रियंवद। अलङ्कृत इवाभाति येन संवत्सरः शुभः।।3.16.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नीहारपरुषो लोकः पृथिवी सस्यशालिनी। जलान्यनुपभोग्यानि सुभगो हव्यवाहनः।।3.16.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नवाग्रयणपूजाभिरभ्यर्च्य पितृदेवताः। कृताग्रयणकाः काले सन्तो विगतकल्मषाः।।3.16.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्राज्यकामा जनपदास्सम्पन्नतरगोरसाः। विचरन्ति महीपाला यात्रास्था विजिगीषवः।।3.16.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सेवमाने दृढं सूर्ये दिशमन्तक सेविताम्। विहीनतिलकेव स्त्री नोत्तरा दिक्प्रकाशते।।3.16.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रकृत्या हिमकोशाढ्यो दूरसूर्यश्च साम्प्रतम्। यथार्थनामा सुव्यक्तं हिमवान्हिमवान्गिरिः।।3.16.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अत्यन्तसुखसञ्चारा मध्याह्ने स्पर्शतस्सुखाः। दिवसास्सुभगादित्याश्चायासलिलदुर्भगाः।।3.16.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मृदुसूर्यास्सनीहाराः पटुशीतास्समारुताः। शून्यारण्या हिमध्वस्ता दिवसा भान्तिसाम्प्रतम्।।3.16.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निवृत्ताकाशशयनाः पुष्यनीता हिमारुणाः। शीता वृद्धतरायामास्त्रियामा यान्ति साम्प्रतम्।।3.16.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रविसङ्क्रान्तसौभाग्य स्तुषारारुणमण्डलः। निश्श्वासान्ध इवादर्शन्छन्द्रमा न प्रकाशते।।3.16.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ज्योत्स्न तुषारमलिना पौर्णमास्यां न राजते। सीतेव चातपश्यामा लक्ष्यते न तु शोभते।।3.16.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रकृत्या शीतलस्पर्शो हिमविद्धश्च साम्प्रतम्। प्रवाति पश्चिमो वायुः काले द्विगुणशीतलः।।3.16.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बाष्पच्छन्नान्यरण्यानि यवगोधूमवन्ति च। शोभन्तेऽभ्युदिते सूर्ये नद्भि क्रौञ्चसारसैः।।3.16.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
खर्जूरपुष्पाकृतिभिश्शिरोभिः पूर्णतण्डुलैः। शोभन्ते किञ्चिदानम्राश्शालयः कनकप्रभाः।।3.16.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मयूखैरुपसर्पद्भिर्हिमनीहारसंवृतैः। दूरमभ्युदितस्सूर्यश्शशाङ्क इव लक्ष्यते।।3.16.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अग्राह्यवीर्यः पूर्वाह्णे मध्याह्ने स्पर्शतस्सुखः। संरक्तः किञ्चिदापाण्डुरातपश्शोभते क्षितौ।।3.16.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अवश्यायनिपातेन किञ्चित्प्रक्लिन्नशाद्वला। वनानां शोभते भूमिर्निविष्टतरुणातपा।।3.16.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्पृशंस्तु विमलं शीतमुदकं द्विरदस्सुखम्। अत्यन्ततृषितो वन्यः प्रतिसंहरते करम्।।3.16.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एते हि समुपासीना विहगा जलचारिणः। नावगाहन्ति सलिलमप्रगल्भा इवाहवम्।।3.16.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अवश्यायतमोनद्धा नीहारतमसाऽवृताः। प्रसुप्ता इव लक्ष्यन्ते विपुष्पा वनराजयः।।3.16.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बाष्पसञ्छन्नसलिला रुतविज्ञेयसारसाः। हिमार्द्रवालुकैस्तीरैस्सरितो भान्ति साम्प्रतम्।।3.16.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तुषारपतनाच्चैव मृदुत्वाद्भास्करस्य च। शैत्यादगाग्रस्थमपि प्रायेण रसवज्जलम्।।3.16.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जराजर्जरितैः पद्मैशशीर्णकेसरकर्णिकैः। नालषेर्हिमध्वस्सैर्न भन्ति कमलाकराः।।3.16.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रः काले दुःखसमन्वितः। तपश्चरति धर्मात्मा त्वद्भक्त्या भरतः पुरे।।3.16.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्यक्त्वा राज्यं च मानं च भोगांश्च विविधान्बहून्। तपस्स्वी नियताहारश्शेते शीते महीतले।।3.16.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽपि वेलामिमां नूनमभिषेकार्थमुद्यतः। वृतः प्रकृतिभिर्नित्यं प्रयाति सरयूं नदीम्।।3.16.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अत्यन्तसुखसंवृद्धस्सुकुमारस्सुखोचितः। कथं न्वपररात्रेषु सरयूमवगाहते।।3.16.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पद्मपत्रेक्षणो वीरश्श्यामो निरुदरो महान्। धर्मज्ञ स्सत्यवादी च ह्रीनिषेधो जितेन्द्रियः।।3.16.31।। प्रियाभिभाषी मधुरो दीर्घबाहुररिन्दमः। सन्त्यज्य विविधान्भोगानार्यं सर्वात्मना श्रितः।।3.16.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पद्मपत्रेक्षणो वीरश्श्यामो निरुदरो महान्। धर्मज्ञ स्सत्यवादी च ह्रीनिषेधो जितेन्द्रियः।।3.16.31।। प्रियाभिभाषी मधुरो दीर्घबाहुररिन्दमः। सन्त्यज्य विविधान्भोगानार्यं सर्वात्मना श्रितः।।3.16.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जितस्स्वर्गस्तव भ्रात्रा भरतेन महात्मना। वनस्थमपि तापस्ये यस्त्वामनुविधीयते।।3.16.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न पित्र्यमनुवर्तन्ते मातृकं द्विपदा इति। ख्यातो लोकप्रवादोऽयं भरतेनान्यथा कृतः।।3.16.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भर्ता दशरथो यस्यास्साधुश्च भरतस्सुतः। कथं नु साऽम्बा कैकेयी तादृशी क्रूरशीलिनी।।3.16.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इत्येवं लक्ष्मणे वाक्यं स्नेहाद्ब्रुवति धार्मिके। परिवादं जनन्यास्तमसहन्राघवोऽब्रवीत्।।3.16.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तेऽम्बा मध्यमा तात गर्हितव्या कथञ्चन। तामेवेक्ष्वाकुनाथस्य भरतस्य कथां कुरु।।3.16.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निश्चिताऽपि हि मे बुद्धिर्वनवासे दृढव्रता। भरतस्नेहसन्तप्ता बालिशीक्रियते पुनः।।3.16.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
संस्मराम्यस्य वाक्यानि प्रियाणि मधुराणि च। हृद्यान्यमृतकल्पानि मनःप्रह्लादनानि च।।3.16.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कदान्वहं समेष्यामि भरतेन महात्मना। शत्रुघ्नेन च वीरेण त्वया च रघुनन्दन।।3.16.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इत्येवं विलपंस्तत्र प्राप्य गोदावरीं नदीम्। चक्रेऽभिषेकं काकुत्स्थस्सानुजस्सह सीतया।।3.16.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तर्पयित्वाऽथ सलिलैस्ते पितृ़न्दैवतानि च। स्तुवन्ति स्मोदितं सूर्यं देवताश्च समाहिताः।।3.16.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कृताभिषेकस्सरराज रामः सीताद्वितीयस्सह लक्ष्मणेन। कृताभिषेको गिरिराजपुत्र्या रुद्रस्सनन्दी भगवानिवेशः।।3.16.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.