Kishkindha Kanda
Sarga 3
39 Shlokas
Sarga 3
Sarga 3 from Kishkindha Kanda of the Valmiki Ramayana.
वचो विज्ञाय हनुमान् सुग्रीवस्य महात्मनः। पर्वतादृश्यमूकात्तु पुप्लुवे यत्र राघवौ।।4.3.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कपिरूपं परित्यज्य हनुमान्मारुतात्मजः। भिक्षुरूपं ततो भेजे शठबुद्धितया कपिः4.3.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्स हनुमान्वाचा श्लक्ष्णया सुमनोज्ञया। विनीतवदुपागम्य राघवौ प्रणिपत्य च।।4.3.3।। आबभाषे तदा वीरौ यथावत्प्रशशंस च।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सम्पूज्य विधिवद्वीरौ हनुमान्मारुतात्मजः। उवाच कामतो वाक्यं मृदु सत्यपराक्रमौ4.3.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राजर्षिदेवप्रतिमौ तापसौ संशितव्रतौ। देशं कथमिमं प्राप्तौ भवन्तौ वरवर्णिनौ4.3.5।। त्रासयन्तौ मृगगणानन्यांश्च वनचारिणः4.3.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राजर्षिदेवप्रतिमौ तापसौ संशितव्रतौ। देशं कथमिमं प्राप्तौ भवन्तौ वरवर्णिनौ4.3.5।। त्रासयन्तौ मृगगणानन्यांश्च वनचारिणः4.3.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पम्पातीररुहान्वृक्षान् वीक्षमाणौ समन्ततः। इमां नदीं शुभजलां शोभयन्तौ तपस्विनौ4.3.7।। धैर्यवन्तौ सुवर्णाभौ कौ युवां चीरवाससौ। निःश्वसन्तौ वरभुजौ पीडयन्ताविमाः प्रजा:4.3.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पम्पातीररुहान्वृक्षान् वीक्षमाणौ समन्ततः। इमां नदीं शुभजलां शोभयन्तौ तपस्विनौ4.3.7।। धैर्यवन्तौ सुवर्णाभौ कौ युवां चीरवाससौ। निःश्वसन्तौ वरभुजौ पीडयन्ताविमाः प्रजा:4.3.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सिंहविप्रेक्षितौ वीरौ महाबलविक्रमौ। शक्रचापनिभे चापे गृहीत्वा शत्रुसूदनौ4.3.9।। श्रीमन्तौ रूपसम्पन्नौ वृषभश्रेष्ठविक्रमौ। हस्तिहस्तोपमभुजौ द्युतिमन्तौ नरर्षभौ4.3.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सिंहविप्रेक्षितौ वीरौ महाबलविक्रमौ। शक्रचापनिभे चापे गृहीत्वा शत्रुसूदनौ4.3.9।। श्रीमन्तौ रूपसम्पन्नौ वृषभश्रेष्ठविक्रमौ। हस्तिहस्तोपमभुजौ द्युतिमन्तौ नरर्षभौ4.3.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रभया पर्वतेन्द्रोऽयं युवयोरवभासितः। राज्यार्हावमरप्रख्यौ कथं देशमिहागतौ4.3.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पद्मपत्रेक्षणौ वीरौ जटामण्डलधारिणौ। अन्योन्यसदृशौ वीरौ देवलोकादिवागतौ4.3.12।। यदृच्छयेव सम्प्राप्तौ चन्द्रसूर्यौ वसुन्धराम्। विशालवक्षसौ वीरौ मानुषौ देवरूपिणौ4.3.13।। सिंहस्कन्धौ महोत्साहौ समदाविव गोवृषौ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पद्मपत्रेक्षणौ वीरौ जटामण्डलधारिणौ। अन्योन्यसदृशौ वीरौ देवलोकादिवागतौ4.3.12।। यदृच्छयेव सम्प्राप्तौ चन्द्रसूर्यौ वसुन्धराम्। विशालवक्षसौ वीरौ मानुषौ देवरूपिणौ4.3.13।। सिंहस्कन्धौ महोत्साहौ समदाविव गोवृषौ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आयताश्च सुवृत्ताश्च बाहवः परिघोपमाः। सर्वभूषणभूषार्हाः किमर्थं न विभूषिताः4.3.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उभौ योग्यावहं मन्ये रक्षितुं पृथिवीमिमाम्। ससागरवनां कृत्स्नां विन्ध्यमेरुविभूषिताम्4.3.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमे च धनुषी चित्रे श्लष्णे चित्रानुलेपने। प्रकाशेते यथेन्द्रस्य वज्रे हेमविभूषिते4.3.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सम्पूर्णा निशितैर्बाणै स्तूणाश्च शुभदर्शनाः4.3.17।। जीवितान्तकरैर्घोरै श्श्वसद्भिरिव पन्नगैः।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
महाप्रमाणौ विस्तीर्णौ तप्तहाटकभूषितौ4.3.18।। खडगावेतौ विराजेते निर्मुक्ताविवपन्नगौ।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं मां परिभाषन्तं कस्माद्वै नाभिभाषथः4.3.19।। सुग्रीवो नाम धर्मात्मा कश्चिद्वानरयूथपः। वीरो विनिकृतो भ्रात्रा जगद्भ्रमति दुःखितः4.3.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं मां परिभाषन्तं कस्माद्वै नाभिभाषथः4.3.19।। सुग्रीवो नाम धर्मात्मा कश्चिद्वानरयूथपः। वीरो विनिकृतो भ्रात्रा जगद्भ्रमति दुःखितः4.3.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्राप्तोऽहं प्रेषितस्तेन सुग्रीवेण महात्मना। राज्ञा वानरमुख्यानां हनुमान्नाम वानरः4.3.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
युवाभ्यां सह धर्मात्मा सुग्रीवस्सख्यमिच्छति। तस्य मां सचिवं वित्तं वानरं पवनात्मजम्4.3.22।। भिक्षुरूपप्रतिच्छन्नं सुग्रीवप्रियकाम्यया। ऋष्यमूकादिह प्राप्तं कामगं कामरूपिणम्4.3.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
युवाभ्यां सह धर्मात्मा सुग्रीवस्सख्यमिच्छति। तस्य मां सचिवं वित्तं वानरं पवनात्मजम्4.3.22।। भिक्षुरूपप्रतिच्छन्नं सुग्रीवप्रियकाम्यया। ऋष्यमूकादिह प्राप्तं कामगं कामरूपिणम्4.3.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्त्वा तु हनुमांस्तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ। वाक्यज्ञौ वाक्यकुशलः पुनर्नोवाच किञ्चन4.3.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एतच्छ्रुत्वा वचन्तस्य रामो लक्ष्मणमब्रवीत्। प्रहृष्टवदनश्श्रीमान्भ्रातरं पार्श्वतः स्थितम्4.3.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सचिवोऽयं कपीन्द्रस्य सुग्रीवस्य महात्मनः। तमेव काङ्क्षमाणस्य ममान्तिकमुपागतः4.3.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तमभ्यभाष सौमित्रे सुग्रीवसचिवं कपिम्। वाक्यज्ञं मधुरैर्वाक्यैस्स्नेहयुक्तमरिन्दम।।4.3.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नानृग्वेदविनीतस्य नायजुर्वेद्धारिणः। नासामवेदविदुषश्शक्यमेवं विभाषितुम्4.3.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नूनं व्याकरणं कृत्स्नमनेन बहुधा श्रुतम्। बहु व्याहरताऽनेन न किञ्चिदपशब्दितम्4.3.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न मुखे नेत्रयोर्वापि ललाटे च भ्रुवोस्तथा। अन्येष्वपि च गात्रेषु दोषस्संविदितः क्वचित्4.3.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अविस्तरमसन्दिग्धमविलम्बितमद्रुतम्। उरस्थं कण्ठगं वाक्यं वर्तते मध्यमे स्वरे4.3.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
संस्कारक्रमसम्पन्नामद्रुतामविलम्बिताम्। उच्चारयति कल्याणीं वाचं हृदयहारिणीम्4.3.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनया चित्रया वाचा त्रिस्थानव्यञ्जनस्थया। कस्य नाराध्यते चित्तमुद्यतासेररेरपि4.3.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं विधो यस्य दूतो न भवेत्पार्थिवस्य तु। सिद्ध्यन्ति हि कथं तस्य कार्याणां गतियोऽनघ4.3.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं गुणगणैर्युक्ता यस्य स्युः कार्यसाधकाः। तस्य सिध्यन्ति सर्वाऽर्था दूतवाक्यप्रचोदिताः4.3.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्तस्तु सौमित्रिस्सुग्रीवसचिवं कपिम्। अभ्यभाषत वाक्यज्ञो वाक्यज्ञं पवनात्मजम्4.3.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विदितौ नौ गुणा विद्वंत्सुग्रीवस्य महात्मनः। तमेव चाऽवां मार्गावस्सुग्रीवं प्लवगेश्वरम्4.3.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथा ब्रवीषि हनुमान्सुग्रीववचनादिह। तत्तथा हि करिष्यावो वचनात्तव सत्तम4.3.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तत्तस्य वाक्यं निपुणं निशम्य प्रहृष्टरूपः पवनात्मजः कपिः। मनस्समाधाय जयोपपत्तौ सख्यं तदा कर्तुमियेष ताभ्याम्4.3.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.