Kishkindha Kanda
Sarga 8
46 Shlokas
Sarga 8
Sarga 8 from Kishkindha Kanda of the Valmiki Ramayana.
परितुष्टस्तु सुग्रीवस्तेन वाक्येन वानरः। लक्ष्मणस्याग्रतो राममिदं वचनमब्रवीत्4.8.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वथाऽहमनुग्राह्यो देवतानां न संशयः। उपपन्न गुणोपेतस्सखा यस्य भवान्मम4.8.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शक्यं खलु भवेद्राम सहायेन त्वयाऽनघ। सुरराज्यमपि प्राप्तुं स्वराज्यं किं पनः प्रभो 4.8.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽहं सभाज्यो बन्धूनां सुहृदां चैव राघव। यस्याग्निसाक्षिकं मित्रं लब्धं राघववंशजम्4.8.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अहमप्यनुरूपस्ते वयस्यो ज्ञास्यसे शनैः। न तु वक्तुं समर्थोऽहं स्वयमात्मगतान्गुणान्4.8.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
महात्मनां तु भूयिष्ठं त्वद्विधानां कृतात्मनाम्। निश्चला भवति प्रीतिर्धैर्यमात्मवतामिव4.8.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रजतं वा सुवर्णं वा वस्त्राण्याभरणानि च। अविभक्तानि साधूनामवगच्छन्ति साधवः4.8.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आढ्यो वापि दरिद्रो वा दुःखितस्सुखितोऽपि वा। निर्दोषो वा सदोषो वा वयस्यः परमा गतिः4.8.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धनत्यागस्सुखत्यागो देहत्यागोऽपि वा पुनः। वयस्यार्थे प्रवर्तन्ते स्नेहं दृष्टवा तथाविधम्4.8.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तत्तथेत्यब्रवीद्रामस्सुग्रीवं प्रियवादिनम्। लक्ष्मणस्याग्रतो लक्ष्म्या वासवस्येव धीमतः4.8.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो रामं स्थितं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्। सुग्रीवस्सर्वतश्चक्षुर्वने लोलमपातयत्4.8.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स ददर्श ततस्सालमविदूरे हरीश्वरः। सुपुष्पमीषत्पत्राढ्यं भ्रमरैरुपशोभितम्4.8.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्यैकां पर्णबहुलां भङ्क्त्वा शाखां सुपुष्पिताम्। सालस्यास्तीर्य सुग्रीवो निषसाद सराघवः4.8.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तावासीनौ ततो दृष्ट्वा हनूमानपि लक्ष्मणम्। सालशाखां समुत्पाट्य विनीतमुपवेशयत्4.8.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुखोपविष्टं रामं तु प्रसन्नमुदधिं यथा। फलपुष्पसमाकीर्णे तस्मिन् गिरिवरोत्तमे4.8.15।। ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवश्लक्ष्णं मधुरया गिरा। उवाच प्रणयाद्रामं हर्षव्याकुलिताक्षरम्4.8.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुखोपविष्टं रामं तु प्रसन्नमुदधिं यथा। फलपुष्पसमाकीर्णे तस्मिन् गिरिवरोत्तमे4.8.15।। ततः प्रहृष्टस्सुग्रीवश्लक्ष्णं मधुरया गिरा। उवाच प्रणयाद्रामं हर्षव्याकुलिताक्षरम्4.8.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अहं विनिकृतो भ्रात्रा चराम्येष भयार्दितः। ऋष्यमूकं गिरिवरं हृतभार्यस्सुदुःखितः4.8.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽहं त्रस्तो भये मग्नो वसाम्युद्भ्रान्तचेतनः। वालिना निकृतो भ्रात्रा कृतवैरश्च राघव4.8.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वालिनो मे भयार्तस्य सर्वलोकाभयङ्कर। ममापि त्वमनाथस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि4.8.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्तस्तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मवत्सलः। प्रत्युवाच स काकुत्स्थस्सुग्रीवं प्रहसन्निव4.8.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उपकारफलं मित्रमपकारोऽरिलक्षणम्। अद्यैव तं हनिष्यामि तव भार्यापहारिणम्4.8.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमे हि मे महावेगा पत्रिणस्तिग्मतेजसः। कार्तिकेयवनोद्भूताश्शरा हेमविभूषिताः4.8.22।। कङ्कपत्रपरिच्छन्ना महेन्द्राशनिसन्निभाः। सुपर्वाणस्सुतीक्ष्णाग्रास्सरोषा भुजगा इव4.8.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमे हि मे महावेगा पत्रिणस्तिग्मतेजसः। कार्तिकेयवनोद्भूताश्शरा हेमविभूषिताः4.8.22।। कङ्कपत्रपरिच्छन्ना महेन्द्राशनिसन्निभाः। सुपर्वाणस्सुतीक्ष्णाग्रास्सरोषा भुजगा इव4.8.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भ्रातृसंज्ञममित्रं ते वालिनं कृतकिल्बिषम्। शरैर्विनिहतं पश्य विकीर्णमिव पर्वतम्4.8.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राघवस्य वचश्श्रुत्वा सुग्रीवो वाहिनीपतिः। प्रहर्षमतुलं लेभे साधु साध्विति चाब्रवीत्4.8.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राम शोकाभिभूतोऽहं शोकार्तानां भवान्गतिः। वयस्य इति कृत्वा हि त्वय्यहं परिदेवये4.8.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वं हि पाणिप्रदानेन वयस्यो मेऽग्निसाक्षिकम्। कृतः प्राणैर्बहुमतस्सत्येनापि शपामि ते4.8.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वयस्य इति कृत्वा च विस्रब्धः प्रवदाम्यहम्। दुःखमन्तर्गतं यन्मे मनो हरति नित्यशः4.8.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एतावदुक्त्वा वचनं बाष्पदूषितलोचनः। बाष्पोपहतया वाचा नोच्चैश्शक्नोति भाषितुम्4.8.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बाष्पवेगं तु सहसा नदीवेगमिवागतम्। धारयामास धैर्येण सुग्रीवो रामसन्निधौ4.8.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सन्निगृह्य तु तं बाष्पं प्रमृज्य नयने शुभे। विनिश्श्वस्य च तेजस्वी राघवं वाक्यमब्रवीत्4.8.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पुराऽहं वालिना राम राज्यात्स्वादवरोपितः। परुषाणि च संश्राव्य निर्धूतोऽस्मि बलीयसा4.8.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हृता भार्या च मे तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी। सुहृदश्च मदीया ये संयता बन्धनेषु ते4.8.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यत्नवांश्च सुदुष्टात्मा मद्विनाशाय राघव। बहुशस्तत्प्रयुक्ताश्च वानरा निहता मया4.8.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शङ्कया त्वेतया चेह दृष्ट्वा त्वामपि राघव। नोपसर्पाम्यहं भीतो भये सर्वे हि बिभ्यति4.8.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
केवलं हि सहाया मे हनुमत्प्रमुखास्त्विमे। अतोऽहं धारयाम्यद्य प्राणान् कृच्छ्रगतोऽपि सन्4.8.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एते हि कपयस्स्निग्धा मां रक्षन्ति समन्ततः। सह गच्छन्ति गन्तव्ये नित्यं तिष्ठन्ति च स्थिते4.8.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सङ्क्षेपस्त्वेष मे राम किमुक्त्वा विस्तरं हि ते। स मे ज्येष्ठो रिपुर्भ्राता वाली विश्रुतपौरुषः4.8.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तद्विनाशाद्धि मे दुःखं प्रणष्टं स्यादनन्तरम्। सुखं मे जीवितं चैव तद्विनाशनिबन्धनम्4.8.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष मे राम शोकान्तश्शोकार्तेन निवेदितः। दुःखितस्सुखितो वापि सख्युर्नित्यं सखा गतिः4.8.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
श्रुत्वैतद्वचनं रामस्सुग्रीवमिदमब्रवीत्। किं निमित्तमभूद्वैरं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः4.8.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुखं हि कारणं श्रुत्वा वैरस्य तव वानर। अनन्तरं विधास्यामि सम्प्रधार्य बलाबलम्4.8.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बलवान् हि ममामर्षश्श्रुत्वा त्वामवमानितम्। वर्तते हृदयोत्कम्पी प्रावृड्वेग इवाम्भसः4.8.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हृष्टः कथय विस्रब्धो यावदारोप्यते धनुः। सृष्टश्च हि मया बाणो निरस्तश्च रिपुस्तव4.8.44।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्तस्तु सुग्रीवः काकुत्स्थेन महात्मना। प्रहर्षमतुलं लेभे चतुर्भिस्सह वानरैः4.8.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततः प्रहृष्टवदनस्सुग्रीवो लक्ष्मणाग्रजे। वैरस्य कारणं तत्त्वमाख्यातुमुपचक्रमे4.8.46।।
Original text view. Choose a source above to add translations.