Kishkindha Kanda
Sarga 53
39 Shlokas
Sarga 53
Sarga 53 from Kishkindha Kanda of the Valmiki Ramayana.
एवमुक्तश्शुभं वाक्यं तापस्या धर्मसंहितम्। उवाच हनुमान्वाक्यं तामनिन्दितचेष्टिताम्।।4.53.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शरणं त्वां प्रपन्ना स्म सर्वे वै धर्मचारिणीं। यः कृतस्समयोऽस्माकं सुग्रीवेण महात्मना।।4.53.2।। स च कालो ह्यतिक्रान्तो बिले च परिवर्तताम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा त्वमस्माद्बिलाद्घोरादुत्तारयितुमर्हसि।।4.53.3।। तस्मात्सुग्रीववचनादतिक्रान्तान्गतायुषः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्रातुमर्हसि नस्सर्वान्सुग्रीवभयकर्शितान्।।4.53.4।। महच्चकार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि। तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः।।4.53.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्रातुमर्हसि नस्सर्वान्सुग्रीवभयकर्शितान्।।4.53.4।। महच्चकार्यमस्माभिः कर्तव्यं धर्मचारिणि। तच्चापि न कृतं कार्यमस्माभिरिह वासिभिः।।4.53.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्ता हनुमता तापसी वाक्यमब्रवीत्। जीवता दुष्करं मन्ये प्रविष्टेन निवर्तितुम्।।4.53.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तपसस्तु प्रभावेन नियमोपार्जितेन च। सर्वानेव बिलादस्मादुद्धरिष्यामि वानरान्।।4.53.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुङ्गवाः। न हि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः।।4.53.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्सम्मीलितास्सर्वे सुकुमाराङ्गुलैः करैः। सहसाऽपिदधुर्दृष्टिं हृष्टा गमनकाङ्क्षया।।4.53.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वानरास्तु महात्मानो हस्तरुद्धमुखास्तदा। निमेषान्तरमात्रेण बिलादुत्तारितास्तया।।4.53.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तान्वानरान्सर्वांस्तापसी धर्मचारिणी। निस्सृतान्विषमात्तस्मात्समाश्वास्येदमब्रवीत्।।4.53.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष विन्ध्यो गिरिश्श्रीमान्नानाद्रुमलताकुलः। एष प्रस्रवणश्शैलस्सागरोऽयं महोदधिः।।4.53.12।। स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः। इत्युक्त्वा तद्बिलं श्रीमत्प्रविवेश स्वयम्प्रभा।।4.53.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष विन्ध्यो गिरिश्श्रीमान्नानाद्रुमलताकुलः। एष प्रस्रवणश्शैलस्सागरोऽयं महोदधिः।।4.53.12।। स्वस्ति वोऽस्तु गमिष्यामि भवनं वानरर्षभाः। इत्युक्त्वा तद्बिलं श्रीमत्प्रविवेश स्वयम्प्रभा।।4.53.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्ते ददृशुर्घोरं सागरं वरुणालयम्। अपारमभिगर्जन्तं घोरैरूर्मिभिरावृतम्।।4.53.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मयस्य मायाविहितं गिरिदुर्गं विचिन्वताम्। तेषां मासो व्यतिक्रान्तो यो राज्ञा समयः कृतः।।4.53.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विन्ध्यस्य तु गिरेः पादे सम्प्रपुष्पितपादपे। उपविश्य महाभागाश्चिन्तामापेदिरे तदा।।4.53.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततः पुष्पातिभाराग्रान् लताशतसमावृतान्। द्रुमान्वासन्तिकान्दृष्टवा बभूवुर्भयशङ्किताः।।4.53.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते वसन्तमनुप्राप्तं प्रतिबुद्ध्वा परस्परम्। नष्टसन्देशकालार्था निपेतुर्धरणीतले।।4.53.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तान्कपिवृद्धांस्तु शिष्टांश्चैव वनौकसः। वाचा मधुरयाऽभाष्य यथावदनुमान्य च।।4.53.19।। स तु सिंहवृषस्कन्धः पीनायतभुजः कपिः। युवराजो महाप्राज्ञः अङ्गदो वाक्यमब्रवीत्।।4.53.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तान्कपिवृद्धांस्तु शिष्टांश्चैव वनौकसः। वाचा मधुरयाऽभाष्य यथावदनुमान्य च।।4.53.19।। स तु सिंहवृषस्कन्धः पीनायतभुजः कपिः। युवराजो महाप्राज्ञः अङ्गदो वाक्यमब्रवीत्।।4.53.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शासनात्कपिराजस्य वयं सर्वे विनिर्गताः। मासः पूर्णो बिलस्थानां हरयः किं न बुद्ध्यते।।4.53.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वयमाश्वयुजे मासि कालसङ्ख्याव्यवस्थिताः। प्रस्थितास्सोऽपि चातीतः किमतः कार्यमुत्तरम्।।4.53.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भवन्तः प्रत्ययं प्राप्ताः नीतिमार्गविशारदाः। हितेष्वभिरता भर्तुर्निसृष्टास्सर्वकर्मसु।।4.53.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कर्मस्वप्रतिमास्सर्वे दिक्षु विश्रुतपौरुषाः। मां पुरस्कृत्य निर्याताः पिङ्गाक्षप्रतिचोदिताः।।4.53.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इदानीमकृतार्थानां मर्तव्यं नात्र संशयः। हरिराजस्य सन्देशमकृत्वा कस्सुखी भवेत्।।4.53.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्मिन्नतीते काले तु सुग्रीवेण कृते स्वयम्। प्रायोपवेशनं युक्तं सर्वेषां च वनौकसाम्।।4.53.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवस्स्वामिभावे व्यवस्थितः। न क्षमिष्यति नस्सर्वानपराधकृतो गतान्।।4.53.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अप्रवृत्तौ च सीतायाः पापमेव करिष्यति। तस्मात् क्षममिहाद्यैव गन्तुं प्रायोपवेशनम् हि नः।।4.53.28।। त्यक्त्वा पुत्रांश्च दारांश्च धनानि च गृहाणि च।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धृवं नो हिंसिता राजा सर्वान्प्रतिगतानितः।।4.53.29।। वधेनाप्रतिरूपेण श्रेयान्मृत्युरिहैव नः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न चाहं यौवराज्येन सुग्रीवेणाभिषेचितः।।4.53.30।। नरेन्द्रेणाभिषिक्तोऽस्मि रामेणाक्लिष्टकर्मणा।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पूर्वं बद्धवैरो मां राजा दृष्ट्वा व्यतिक्रमम्।।4.53.31।। घातयिष्यति दण्डेन तीक्ष्णेन कृतनिश्चयः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
किं मे सुहृदभिर्व्यसनं पश्यद्भिर्जीवितान्तरे।।4.53.32।। इहैव प्रायमासिष्ये पुण्ये सागररोधसि।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एतच्छ्रुत्वा कुमारेण युवराजेन भाषितम्।।4.53.33।। सर्वे ते वानरश्रेष्ठाः करुणं वाक्यमब्रुवन्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियासक्तश्च राघवः।।4.53.34।। अदृष्टायां तु वैदेह्यां दृष्ट्वाऽस्मांश्त समागतान्। राघवप्रियकामार्थं घातयिष्यत्यसंशयम्।।4.53.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तीक्ष्णः प्रकृत्या सुग्रीवः प्रियासक्तश्च राघवः।।4.53.34।। अदृष्टायां तु वैदेह्यां दृष्ट्वाऽस्मांश्त समागतान्। राघवप्रियकामार्थं घातयिष्यत्यसंशयम्।।4.53.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न क्षमं चापराद्धानां गमनं स्वामिपार्श्वतः। इहैव सीतामन्विष्य प्रवृत्तिमुपलभ्य वा।।4.53.36।। नो चेद्गच्छाम तं वीरं गमिष्यामो यमक्षयम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्लवङ्गमानां तु भयार्दितानां श्रुत्वा वचस्तार इदं बभाषे। अलं विषादेन बिलं प्रविश्य वसाम सर्वे यदि रोचते वः।।4.53.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इदं हि मायाविहितं सुदुर्गमं प्रभूतवृक्षोदकभोज्यपेयकम्। इहास्ति नो नैव भयं पुरन्दरा न्न राघवाद्वानरराजतोऽपि वा।।4.53.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
श्रुत्वाऽङ्गदस्यापि वचोऽनुकूल मूचुश्च सर्वे हरयः प्रतीताः। यथा न हिंस्येम तथा विधान मसक्तमद्यैव विधीयतां नः।।4.53.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.