Sundara Kanda
Sarga 14
52 Shlokas
Sarga 14
Sarga 14 from Sundara Kanda of the Valmiki Ramayana.
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा मनसा चाधिगम्य ताम्। अवप्लुतो महातेजाः प्राकारं तस्य वेश्मनः।।5.14.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तु संहृष्टसर्वाङ्गः प्राकारस्थो महाकपिः। पुष्पिताग्रान्वसन्तादौ ददर्श विविधान् द्रुमान्।।5.14.2।। सालानशोकान् भव्यांश्च चंपकांश्च सुपुष्पितान्। उद्दालकान्नागवृक्षांश्चूतान्कपिमुखानपि।।5.14.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तु संहृष्टसर्वाङ्गः प्राकारस्थो महाकपिः। पुष्पिताग्रान्वसन्तादौ ददर्श विविधान् द्रुमान्।।5.14.2।। सालानशोकान् भव्यांश्च चंपकांश्च सुपुष्पितान्। उद्दालकान्नागवृक्षांश्चूतान्कपिमुखानपि।।5.14.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथाम्रवणसञ्छन्नां लताशतसमावृताम्। ज्यामुक्त इव नाराचः पुप्लुवे वृक्षवाटिकाम्।।5.14.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्। राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।। विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।। वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः। कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।। प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले। मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्। राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।। विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।। वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः। कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।। प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले। मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्। राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।। विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।। वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः। कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।। प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले। मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्रविश्य विचित्रां तां विहगैरभिनादिताम्। राजतैः कांचनैश्चैव पादपैः सर्वतो वृताम्।।5.14.5।। विहगैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। उदितादित्यसङ्काशां ददर्श हनुमान् कपिः।।5.14.6।। वृतां नानाविधैर्वृक्षैः पुष्पोपगफलोपगैः। कोकिलैर्भृङ्गराजैश्च मत्तैर्नित्यनिषेविताम्।।5.14.7।। प्रहृष्टमनुजे काले मृगपक्षिसमाकुले। मत्तबर्हिणसङ्घुष्टां नानाद्विजगणायुताम्।।5.14.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मार्गमाणो वरारोहां राजपुत्रीमनिन्दिताम्। सुखप्रसुप्तान्विहगान् बोधयामास वानरः।।5.14.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उत्पतद्भिर्द्विजगणैः पक्षैः सालास्समाहताः। अनेकवर्णा विविधा मुमुचुः पुष्पवृष्टयः।।5.14.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पुष्पावकीर्णश्शुशुभे हनुमान् मारुतात्मजः। अशोकवनिकामध्ये यथा पुष्पमयो गिरिः।।5.14.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दिशस्सर्वाः प्रधावन्तं वृक्षषण्डगतं कपिम्। दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि वसन्त इति मेनिरे।।5.14.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वृक्षेभ्यः पतितैः पुष्पैरवकीर्णा पृथग्विदैः। रराज वृक्षेभ्यः तत्र प्रमदेव विभूषिता।।5.14.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तरस्विना ते तरवस्तरसाभिप्रकम्पिताः। कुसुमानि विचित्राणि ससृजुः कपिना तदा।।5.14.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निर्धूतपत्रशिखराः शीर्णपुष्पफला द्रुमाः। निक्षिप्तवस्त्राभरणा धूर्ता इव पराजिताः।।5.14.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हनूमता वेगवता कम्पितास्ते नगोत्तमाः। पुष्पपर्णफलान्याशु मुमुचुः पुष्पशालिनः।।5.14.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विहङ्गसङ्घैर्हीनास्ते स्कन्धमात्राश्रया द्रुमाः। बभूवुरगमाः सर्वे मारुतेव निर्धुताः।5.14.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निर्धूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णका। निष्पीतशुभदन्तोष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता।।5.14.18।। तथा लाङ्गूलहस्तैश्च चरणाभ्यां च मर्दिता। बभूवाशोकवनिका प्रभग्नवरपादपा।।5.14.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
निर्धूतकेशी युवतिर्यथा मृदितवर्णका। निष्पीतशुभदन्तोष्ठी नखैर्दन्तैश्च विक्षता।।5.14.18।। तथा लाङ्गूलहस्तैश्च चरणाभ्यां च मर्दिता। बभूवाशोकवनिका प्रभग्नवरपादपा।।5.14.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
महालतानां दामानि व्यथमत्तरसा कपिः। यथा प्रावृषि विन्ध्यस्य मेघजालानि मारुतः।।5.14.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तत्र मणिभूमीश्च राजतीश्च मनोरमाः। तथा काञ्चनभूमीश्च ददर्श विचरन्कपिः।।5.14.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभिताः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभितैः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वापीश्च विविधाकाराः पूर्णाः परमवारिणा। महार्हैर्मणिसोपानैरुपपन्नास्ततस्ततः।।5.14.22।। मुक्ताप्रवालसिकताः स्फाटिकान्तरकुट्टिमाः। काञ्चनैस्तरुभिश्चित्रैस्तीरजैरुपशोभितैः।।5.14.23।। फुल्लपद्मोत्पलवनाश्चक्रवाकोपकूजिताः। नत्यूहरुतसंघुष्टा हंससारसनादिताः।।5.14.24।। दीर्घाभिर्द्रुमयुक्ताभिः सरद्भिश्च समन्ततः। अमृतोपमतोयाभिश्शिवाभिरुपसंस्कृताः।।5.14.25।। लताशतैरवततास्सन्तानकुसुमावृताः। नानागुल्मावृतघनाः करवीरकृतान्तराः।।5.14.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततोऽम्बुधरसङ्काशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्। विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम्।।5.14.27।। शिलागृहैरवततं नानावृक्षैः समावृतम्। ददर्श हरिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम्।।5.14.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततोऽम्बुधरसङ्काशं प्रवृद्धशिखरं गिरिम्। विचित्रकूटं कूटैश्च सर्वतः परिवारितम्।।5.14.27।। शिलागृहैरवततं नानावृक्षैः समावृतम्। ददर्श हरिशार्दूलो रम्यं जगति पर्वतम्।।5.14.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः। अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्।।5.14.29।। जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्। वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः।।5.14.30।। पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः। प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्।।5.14.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः। अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्।।5.14.29।। जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्। वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः।।5.14.30।। पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः। प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्।।5.14.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ददर्श च नगात्तस्मान्नदीं निपतितां कपिः। अङ्कादिव समुत्पत्य प्रियस्य पतितां प्रियाम्।।5.14.29।। जले निपतिताग्रैश्च पादपैरुपशोभिताम्। वार्यमाणामिव क्रुद्धां प्रमदां प्रियबन्धुभिः।।5.14.30।। पुनरावृत्ततोयां च ददर्श स महाकपिः। प्रसन्नामिव कान्तस्य कान्तां पुनरुपस्थिताम्।।5.14.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्या दूरात्सपद्मिन्यो नानाद्विजगणायुताः। ददर्श हरिशार्दूलो हनुमान् मारुतात्मजः।।5.14.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा। मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम्।।5.14.33।। विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। प्रासादैस्सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा।।5.14.34।। काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलङ्कृताम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कृत्रिमां दीर्घिकां चापि पूर्णां शीतेन वारिणा। मणिप्रवरसोपानां मुक्तासिकतशोभिताम्।।5.14.33।। विविधैर्मृगसङ्घैश्च विचित्रां चित्रकाननाम्। प्रासादैस्सुमहद्भिश्च निर्मितैर्विश्वकर्मणा।।5.14.34।। काननैः कृत्रिमैश्चापि सर्वतः समलङ्कृताम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ये केचित्पादपास्तत्र पुष्पोपगफलोपगाः।।5.14.35।। सच्छत्रास्सवितर्दीकास्सर्वे सौवर्णवैदिकाः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लताप्रतानैर्बहुभिःपर्णैश्च बहुभिर्वृताम्।।5.14.36।। काञ्चनीं शिंशुपामेकां ददर्श हरियूथपः। वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिस्समन्ततः।।5.14.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लताप्रतानैर्बहुभिःपर्णैश्च बहुभिर्वृताम्।।5.14.36।। काञ्चनीं शिंशुपामेकां ददर्श हरियूथपः। वृतां हेममयीभिस्तु वेदिकाभिस्समन्ततः।।5.14.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽपश्यद्भूमिभागांश्च गर्तप्रस्रवणानि च। सुवर्णवृक्षानपरान् ददर्श शिखिसन्निभान्।।5.14.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेषां द्रुमाणां प्रभया मेरोरिव दिवाकरः। अमन्यत तदा वीरः काञ्चनोऽस्मीति वानरः।।5.14.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां काञ्चनैस्तरुगणैर्मारुतेन च वीजिताम्। किङ्किणीशतनिर्घोषां दृष्ट्वा विस्मयमागमत्।।5.14.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पुष्पिताग्रां रुचिरां तरुणाङ्कुरपल्लवाम्। तामारुह्य महाबाहुश्शिंशुपां पर्णसंवृताम्।।5.14.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इतो द्रक्ष्यामि वैदेहीं रामदर्शनलालसाम्। इतश्चेतश्च दुःखार्तां सम्पतन्तीं यदृच्छया।।5.14.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अशोकवनिका चेयं दृढं रम्या दुरात्मनः। चम्पकैश्चन्दनैश्चापि वकुलैश्च विभूषिता।।5.14.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इयं च नलिनी रम्या द्विजसङ्घनिषेविता। इमां सा राममहिषी नूनमेष्यति जानकी।।5.14.44।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा रामा राममहिषी राघवस्य प्रिया सती। वनसञ्चारकुशला नूनमेष्यति जानकी।।5.14.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथवा मृगशाबाक्षी वनस्यास्य विचक्षणा। वनमेष्यति साऽर्येह रामचिन्तानुकर्शिता।।5.14.46।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामशोकाभिसन्तप्ता सा देवी वामलोचना। वनवासे रता नित्यमेष्यते वनचारिणी।।5.14.47।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वनेचराणां सततं नूनं स्पृहयते पुरा। रामस्य दयिता भार्या जनकस्यसुता सती।।5.14.48।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सन्ध्याकालमनाः श्यामा ध्रुवमेष्यति जानकी। नदीं चेमां शुभजलां सन्ध्यार्थे वरवर्णिनी।।5.14.49।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्याश्चाप्यनुरूपेयमशोकवनिका शुभा। शुभा या पार्थिवेन्द्रस्य पत्नी रामस्य सम्मता।।5.14.50।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदि जीवति सा देवी ताराधिपनिभानना। आगमिष्यति साऽवश्यमिमां शिवजलां नदीम्।।5.14.51।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं तु मत्वा हनुमान्महात्मा प्रतीक्षमाणो मनुजेन्द्रपत्नीम्। अवेक्षमाणश्च ददर्श सर्वं सुपुष्पिते पर्णघने निलीनः।।5.14.52।।
Original text view. Choose a source above to add translations.