Sundara Kanda
Sarga 16
32 Shlokas
Sarga 16
Sarga 16 from Sundara Kanda of the Valmiki Ramayana.
प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुङ्गवः। गुणाभिरामं रामं च पुनश्चिन्तापरोऽभवत्।।5.16.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः। सीतामाश्रित्य तेजस्वी हनूमान्विललाप ह।।5.16.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मान्या गुरुविनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया। यदि सीताऽऽपि दुःखार्ता कालो हि दुरतिक्रमः।।5.16.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः। नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गङ्गेव जलदागमे।।5.16.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम्। राघवोऽऽर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा।।5.16.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककान्तामिव श्रियम्। जगाम मनसा रामं वचनं चेदमब्रवीत्।।5.16.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः। रावणप्रतिमो वीर्ये कबन्धश्च निपातितः।।5.16.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विराधश्च हतः सङ्ख्ये राक्षसो भीमविक्रमः। वने रामेण विक्रम्य महेन्द्रेणेव शम्बरः।।5.16.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्। निहतानि जनस्थाने शरैरग्निशिखोपमैः।।5.16.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
खरश्च निहतसङ्ख्ये त्रिशिराश्च निपातितः। दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना।।5.16.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ऐश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम्। अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवान् लोकसत्कृतम्।।5.16.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सागरश्च मया क्रान्तश्श्रीमान्नदनदीपतिः। अस्या हेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयमवेक्षिता।।5.16.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदि रामः समुद्रान्तां मेदिनीं परिवर्तयेत्। अस्याः कृते जगच्चापि युक्तमित्येव मे मतिः।।5.16.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा। त्रैलोक्यराज्यं सकलं सीताया नाप्नुयात्कलाम्।।5.16.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इयं सा धर्मशीलस्य मैथिलस्य महात्मनः। सुता जनकराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता।।5.16.15।। उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते। पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपाम्सुभिः।।5.16.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इयं सा धर्मशीलस्य मैथिलस्य महात्मनः। सुता जनकराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता।।5.16.15।। उत्थिता मेदिनीं भित्त्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते। पद्मरेणुनिभैः कीर्णा शुभैः केदारपाम्सुभिः।।5.16.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
विक्रान्तस्यार्यशीलस्य संयुगेष्न्विवर्तिनः। स्नुषा दशरथस्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी।।5.16.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः। इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता।।5.16.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वान् भोगान्परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात्कृता। अचिन्तयित्वा दुःखानि प्रविष्टा निर्जनं वनम्।।5.16.19।। संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणे रता। या परां भजते प्रीतिं वनेऽऽपि भवने यथा।।5.16.20।। सेयं कनकवर्णाङ्गी नित्यं सुस्मितभाषिणी। सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी।।5.16.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वान् भोगान्परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात्कृता। अचिन्तयित्वा दुःखानि प्रविष्टा निर्जनं वनम्।।5.16.19।। संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणे रता। या परां भजते प्रीतिं वनेऽऽपि भवने यथा।।5.16.20।। सेयं कनकवर्णाङ्गी नित्यं सुस्मितभाषिणी। सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी।।5.16.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वान् भोगान्परित्यज्य भर्तृस्नेहबलात्कृता। अचिन्तयित्वा दुःखानि प्रविष्टा निर्जनं वनम्।।5.16.19।। संतुष्टा फलमूलेन भर्तृशुश्रूषणे रता। या परां भजते प्रीतिं वनेऽऽपि भवने यथा।।5.16.20।। सेयं कनकवर्णाङ्गी नित्यं सुस्मितभाषिणी। सहते यातनामेतामनर्थानामभागिनी।।5.16.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमां तु शीलसम्पन्नां द्रष्टुमर्हति राघवः। रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः।।5.16.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्या नूनं पुनर्लाभाद्राघवः प्रीतिमेष्यति। राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम्।।5.16.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कामभोगैः परित्यक्ता हीना बन्धुजनेन च। धारयत्यात्मनो देहं तत्समागमकाङ्क्षिणी।।5.16.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान्पुष्पफलद्रुमान्। एकस्थहृदया नूनं राममेवानुपश्यति।।5.16.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणादपि। एषा तु रहिता तेन भूषणार्हा न शोभते।।5.16.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः। धारयत्यात्मनो देहं न दुःखेनावसीदति।।5.16.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमामसितकेशान्तां शतपत्रनिभेक्षणाम्। सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथितं मनः।।5.16.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
क्षतिक्षमा पुष्करसन्निभाक्षी या रक्षिता राघवलक्ष्मणाभ्याम्। सा राक्षसीभिर्विकृतेक्षणाभिः संरक्ष्यते सम्प्रति वृक्षमूले।।5.16.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हिमहतनलिनीव नष्टशोभा व्यसनपरम्परया निपीड्यमाना। सहचररहितेव चक्रवाकी जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना।।5.16.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अस्या हि पुष्पावनताग्रशाखाः शोकं दृढं वै जनयन्त्यशोकाः। हिमव्यपायेन च शीतरश्मि रभ्युत्थितो नैकसहस्ररश्मि:।।5.16.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इत्येवमर्थं कपिरन्ववेक्ष्य सीतेयमित्येव निविष्टबुद्धि:। संश्रित्य तस्मिन्निषसाद वृक्षे बली हरीणामृषभस्तरस्वी।।5.16.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.