Sundara Kanda
Sarga 38
73 Shlokas
Sarga 38
Sarga 38 from Sundara Kanda of the Valmiki Ramayana.
ततस्स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन तोषितः। सीतामुवाच तच्छृत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः।।5.38.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने। सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च।।5.38.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्त्रीत्वं न तु समर्थं हि सागरं व्यतिवर्तितुम्। मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम्।।5.38.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते। रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि ।।5.38.4।। एतत्ते सदृशं देवि पत्न्यास्तस्य महात्मनः। का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम्।।5.38.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते। रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि ।।5.38.4।। एतत्ते सदृशं देवि पत्न्यास्तस्य महात्मनः। का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम्।।5.38.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थ: सर्वं निरवशेषतः। चेष्टितं यत्त्वया देवि भाषितं मम चाग्रतः।।5.38.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया। स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत्समुदीरितम्।।5.38.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद्दुस्तरत्वान्महोदधेः। सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत्समुदीरितम्।।5.38.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुबन्धुना। गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथैतदुदाहृतम्।।5.38.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्थमनिन्दिते। अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद्राघवो हि यत्।।5.38.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा। उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम्।।5.38.11।। इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा।।5.38.12।। तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके। तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या विदूरतः।।5.38.13।। तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु। विहृत्य सलिले क्लिन्ना ममाङ्के समुपाविशमः।।5.38.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा।।5.38.12।। तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके। तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या विदूरतः।।5.38.13।। तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु। विहृत्य सलिले क्लिन्ना ममाङ्के समुपाविशमः।।5.38.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा।।5.38.12।। तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके। तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या विदूरतः।।5.38.13।। तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु। विहृत्य सलिले क्लिन्ना ममाङ्के समुपाविशमः।।5.38.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत्। तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामिस्म वायसम्।।5.38.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दारयन्स च मां काकस्तत्त्रैव परिलीयते। न चाप्युपारमन्मांसाद्भक्षार्थि बलिभोजनः।।5.38.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणि। स्रस्यमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम्।।5.38.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वयाऽपहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा। भक्षगृध्नेन काकेन दारिता त्वामुपागता।।5.38.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आसीनस्य च ते श्रान्ता पुनरुत्सङ्गमाविशम्। क्रुध्यन्ती च प्रहृष्टेन त्वयाऽहं परिसान्त्विता।।5.38.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती। लक्षिताऽहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता।।5.38.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
परिश्रमात्प्रसुप्ता च राघवाङ्केऽप्यहं चिरम्। पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः।।5.38.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तत्र पुनरेवाथ वायसस्समुपागमत्। ततस्सुप्तप्रबुद्धां मां रामस्याङ्कात्समुत्थिताम्।।5.38.22।। वायसस्सहसागम्य विददार स्तनान्तरे। पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।।5.38.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तत्र पुनरेवाथ वायसस्समुपागमत्। ततस्सुप्तप्रबुद्धां मां रामस्याङ्कात्समुत्थिताम्।।5.38.22।। वायसस्सहसागम्य विददार स्तनान्तरे। पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।।5.38.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्समुक्षितो रामो मुक्तैश्शोणितबिन्दुभिः। वायसेन ततस्तेन बलवत्क्लिश्यमानया।।5.38.24।। स मया बोधितश्श्रीमान्सुखसुप्तः परन्तपः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा।।5.38.25।। आशीविष इव क्रुद्धश्वसन्वाक्यमभाषत।
Original text view. Choose a source above to add translations.
केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम्।।5.38.26।। कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समुदैक्षत।।5.38.27।। नखैस्सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पुत्त्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।।5.38.28।। धरान्तरगतश्शीघ्रं पवनस्य गतौ समः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तस्मिन्महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः।।5.38.29।। वायसे कृतवान्क्रूरां मतिं मतिमतां वरः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स दर्भं संस्तराद्गृह्य ब्राह्मेणास्त्रेण योजयत्।।5.38.30।। स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखो द्विजम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।।5.38.31।। ततस्तं वायसं दर्भस्सोम्बरेऽनुजगाम ह।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनुसृष्टस्तदा काको जगाम विविधां गतिम्।।5.38.32।। लोककाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पित्रा च परित्यक्तस्सुरैश्च समहर्षिभिः।।5.38.33।। त्रीन्लोकान्सम्परिक्रम्य तमेव शरणं गतः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तं निपतितं भूमौ शरण्यश्शरणागतम्।।5.38.34।। वधार्हमपि काकुत्स्थ: कृपया पर्यपालयत्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
परिद्यूनं विषण्णं च स तमायान्तमब्रवीत्।।5.38.35।। मोघं कर्तुं न शक्यं तु ब्राह्ममस्त्रं तदुच्यताम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सोऽब्रवीत्।।5.38.36।। ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्। दत्त्वा स दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः।।5.38.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सोऽब्रवीत्।।5.38.36।। ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्। दत्त्वा स दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः।।5.38.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स रामाय नमस्कृत्य राज्ञे दशरथाय च। विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम्।।5.38.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मत्कृते काकमात्रे तु ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम्। कस्माद्यो मां हरेत्त्वत्तः क्षमसे तं महीपते।।5.38.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स कुरुष्व महोत्साहः कृपां मयि नरर्षभ। त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते।।5.38.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आनृशंस्यं परो धर्मस्तवत्त्त ऐव मया श्रुतः। जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम्।।5.38.41।। अपारपारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात्सागरोपमम्। भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम्।।5.38.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आनृशंस्यं परो धर्मस्तवत्त्त ऐव मया श्रुतः। जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम्।।5.38.41।। अपारपारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात्सागरोपमम्। भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम्।।5.38.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमस्त्रविदां श्रेष्ठस्सत्यवान्बलवानपि। किमर्थमस्त्रं रक्षस्सु न योजयसि राघव।।5.38.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न नागा नाऽपि गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः। रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमाधितुं।।5.38.44।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्य वीर्यवतः कश्चिद्यद्यस्ति मयि सम्भ्रमः। किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णै: क्षयं नयति राक्षसान्।।5.38.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परन्तपः। कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः।।5.38.46।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ। सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः।।5.38.47।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ममैव दुष्कृतं किञ्चिन्महदस्ति न संशयः। समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षेते परन्तपौ।।5.38.48।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम्। अथाब्रवीन्महातेजा हनुमान्मारुतात्मजः।।5.38.49।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे। रामे दुःखाभिपन्ने च लक्ष्मणः परितप्यते।।5.38.50।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कथञ्चिद्भवती दृष्टा न कालः परिदेवितुम्। इमं मुहूर्तं दुःखानां द्रक्ष्यस्यन्तमनिन्दिते।।5.38.51।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ। त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः।।5.38.52।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हत्त्वा च समरे क्रूरं रावणं सहबान्धवम्। राघवस्त्वां विशालाक्षि नेष्यति स्वां पुरीं प्रति।।5.38.53।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ब्रूहि यद्राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः। सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयोऽपि समागताः।।5.38.54।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इत्युक्तवति तस्मिंस्तु सीता सुरसुतोपमा। उवाच शोकसन्तप्ता हनुमन्तं प्लवङ्गमम्।।5.38.55।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी। तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय।।5.38.56।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः। ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।।5.38.57।। पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च। अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।।5.38.58।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः। ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।।5.38.57।। पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च। अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।।5.38.58।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम्। अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन्वने।।5.38.59।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सिंहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शिनः। पितृवद्वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरन्।।5.38.60।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः। वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहुभाषिता।।5.38.61।। राजपुत्रः प्रियः श्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ममः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.62।। नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरेत्।।5.38.63।। स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.64।। यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत्। त्वमस्मिन्कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तमः।।5.38.65।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.64।। यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत्। त्वमस्मिन्कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तमः।।5.38.65।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत्। इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः।।5.38.66।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज। ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते।।5.38.67।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्य पापकर्मणा। त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम्।।5.38.68।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्। प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ।।5.38.69।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्। अङ्गुल्या योजयामास न ह्यस्य प्राभवद्भुजः।।5.38.70।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च। सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्व्शतः स्थितः।।5.38.71।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः। हृदयेन गतो रामं शरीरेण तु विष्ठितः।।5.38.72।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्। गिरिरिव पवनावधूतमुक्तः सुखितमनाः प्रतिसङ्क्रमं प्रपेदे।।5.38.73।।
Original text view. Choose a source above to add translations.