Yuddha Kanda
Sarga 73
74 Shlokas
Sarga 73
Sarga 73 from Yuddha Kanda of the Valmiki Ramayana.
ततोहतान्राक्षसपुङ्गवांस्तान् देवान्तकादित्रिशिरोतिकायान् । रक्षोगणास्तत्रहतावशिष्टास्तेरावणायत्वरिताश्शशंसुः ।।6.73.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततोहतांस्तान् सहसानिशम्यराजामुमोहपरिप्लुताक्षः । पुत्रक्षयंभ्रातृवधं च घोरंविचिन्त्यराजाविपुलंप्रदध्यौ ।।6.73.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तुराजानमुदीक्ष्यदीनंशोकार्णवेसम्परिपुप्लुवानम् । रथर्षभोराक्षसराजसूनुस्तमिन्द्रजिद्वाक्यमिदंबभाषे ।।6.73.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न तात मोहंपरिगन्तुमर्हसियत्रेन्द्रजिजजीवतिराक्षसेन्द्र । नेन्द्रारिबाणाभिहतोहिकश्चित्प्राणान् समर्थस्समरेऽभिपातुम् ।।6.73.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पश्याद्यरामंसहलक्ष्मणेनमद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम् । गतायुषंभूमितलेशयानंशितैश्शरैराचितसर्वगात्रम् ।।6.73.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इमांप्रतिज्ञांशृणुशक्रशत्रोःसुनिश्चितांपौरुषदैवयुक्ताम् । अद्यैवरामंसहलक्ष्मणेनसन्तर्पयिष्यामिशरैरमोघैः ।।6.73.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुमित्रसाध्याश्चवैश्वानरचन्द्रसूर्याः । द्रक्ष्यन्तुमेविक्रममप्रमेयंविष्णोरिवोग्रंबलियज्ञवाटे ।।6.73.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स एवमुक्त्वात्रिदशेन्द्रशत्रुरापृच्छयराजानमदीनसत्त्वः । समारुरोहानितुल्यवेगंरथंखरश्रेष्ठसमाधियुक्तम् ।।6.73.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तमास्थायमहातेजारथंहरिरथोपमम् । जगामसहसातत्रयत्रयुद्धमरिन्दमः ।।6.73.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंप्रस्थितंमहात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः । सम्हर्षमाणाबहनोधनुष्प्रवरपाणयः ।।6.73.10।। गजस्कन्धगताःकेचित्केचित्प्रवरवाजिभिः । व्याघ्रवृश्चिकमार्जारखरोरोष्ट्रैश्चभुजङ्गमैः ।।6.73.11।। वराहैश्श्वापदैस्सिंहैर्जम्बुकैःपर्वतोपमैः । काकहंसमयूरैश्चराक्षसाभीमविक्रमाः ।।6.73.12।। प्रासमुद्गरनिस्त्रिंशपरश्वथगदाधराः । भुशुण्डिमुद्गरायष्टिशतघ्नीपरिघायुधा ।।6.73.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंप्रस्थितंमहात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः । सम्हर्षमाणाबहनोधनुष्प्रवरपाणयः ।।6.73.10।। गजस्कन्धगताःकेचित्केचित्प्रवरवाजिभिः । व्याघ्रवृश्चिकमार्जारखरोरोष्ट्रैश्चभुजङ्गमैः ।।6.73.11।। वराहैश्श्वापदैस्सिंहैर्जम्बुकैःपर्वतोपमैः । काकहंसमयूरैश्चराक्षसाभीमविक्रमाः ।।6.73.12।। प्रासमुद्गरनिस्त्रिंशपरश्वथगदाधराः । भुशुण्डिमुद्गरायष्टिशतघ्नीपरिघायुधा ।।6.73.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंप्रस्थितंमहात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः । सम्हर्षमाणाबहनोधनुष्प्रवरपाणयः ।।6.73.10।। गजस्कन्धगताःकेचित्केचित्प्रवरवाजिभिः । व्याघ्रवृश्चिकमार्जारखरोरोष्ट्रैश्चभुजङ्गमैः ।।6.73.11।। वराहैश्श्वापदैस्सिंहैर्जम्बुकैःपर्वतोपमैः । काकहंसमयूरैश्चराक्षसाभीमविक्रमाः ।।6.73.12।। प्रासमुद्गरनिस्त्रिंशपरश्वथगदाधराः । भुशुण्डिमुद्गरायष्टिशतघ्नीपरिघायुधा ।।6.73.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंप्रस्थितंमहात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः । सम्हर्षमाणाबहनोधनुष्प्रवरपाणयः ।।6.73.10।। गजस्कन्धगताःकेचित्केचित्प्रवरवाजिभिः । व्याघ्रवृश्चिकमार्जारखरोरोष्ट्रैश्चभुजङ्गमैः ।।6.73.11।। वराहैश्श्वापदैस्सिंहैर्जम्बुकैःपर्वतोपमैः । काकहंसमयूरैश्चराक्षसाभीमविक्रमाः ।।6.73.12।। प्रासमुद्गरनिस्त्रिंशपरश्वथगदाधराः । भुशुण्डिमुद्गरायष्टिशतघ्नीपरिघायुधा ।।6.73.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स शङ्खनिनदैःपूर्णैर्भेरीणांचापिनिस्स्वनैः । जगामत्रिदशेन्द्रास्तूयमानोनिशाचरैः ।।6.73.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स शङ्खशशिवर्णेनछत्रेणरिपुसूदनः । रराजप्रतिपूर्णेननभश्चन्द्रमसायथा ।।6.73.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अवीज्यतततोवीरोहैमैर्हेमविभूषितैः । चारुचामरमुख्यैश्चमुख्यस्सर्वधनुष्मताम् ।।6.73.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तुदृष्टवाविनिर्यान्तंबलेनमहातावृतम् । राक्षसाधिपतिश्रशीमान् रावणःपुत्रमब्रवीत् ।।6.73.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वमप्रतिरथःपुत्रत्वयावैवासवोजितः । किम्पुनर्मानुषंधृष्यंनिहनिष्यसिराघवम् ।।6.73.18।। तथोक्तोराक्षसेन्द्रेणप्रत्यगृह्णान्महाशिषः ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्त्विन्द्रजितालङ्कासूर्यप्रतिमतेजसा ।।6.73.19।। रराजाप्रतिवीर्येणद्यौरिवार्केणभास्वता ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सम्प्राप्यमहातेजायुद्धभूमिमरिन्दमः ।।6.73.20।। स्थापयामासरक्षांसिरथंप्रतिसमन्ततः ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तुहुतभोक्तारंहुतभुक्सदृशप्रभः ।।6.73.21।। जुहावराक्षसश्रेष्ठोमन्त्रवद्विधिवत्तदा ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सहविर्लाजसंस्कारैर्माल्यगन्धपुरस्कृतैः ।।6.73.22।। जुहुवेपावकंतत्रराक्षनेन्द्रःप्रतापवान् ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शस्त्राणिशरपत्राणिसमिधोऽथविभीतकाः ।।6.73.23।। लोहितानि च वासांसिस्रुवंकार्ष्णायसंतथा ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सतत्राग्निंसमास्तीर्यशरपत्रैस्सतोमरैः ।।6.73.24।। छागस्यकृष्णवर्णस्यगळंजग्राहजीवतः ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सकृदेवसमिद्धस्यविधूमस्यमहार्चिषः ।।6.73.25।। बभूवुस्तानिलिङ्गानिविजयंयान्यदर्शयन् ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तकाञ्चनभूषणः ।।6.72.26।। हविस्तत्प्रतिजग्राहपावकस्स्वयमास्थितः ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽस्त्रमाहारयामासब्राह्ममिन्द्ररिपुस्तदा ।।6.73.27।। धनुश्चात्मरथंचैवसर्वंतत्राभ्यमन्त्रयत् ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्मिन्नाहूयमानेस्त्रेहूयमाने च पावके ।।6.73.28।। सार्धंग्रहेन्दुनक्षत्रैर्वितत्रासनभस्थ्सलम् ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पावकंपावकदीप्ततेजाहुत्वामहेन्द्रप्रतिमप्रभावः । स चापबाणासिरथाश्वसूतःखेऽन्तर्दधेऽत्मानमचिन्त्यरूपः ।।6.73.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततोहयरथाकीर्णंपताकाध्वजशोभितम् । निर्ययौराक्षसबलंनर्दमानंययुत्सया ।।6.73.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेशरैर्बहुभिश्चित्रैस्तीक्ष्णवेगैरलङ्कृतैः । तोमरैरङ्कुशैश्चापिवानरान् जघ्नुराहवे ।।6.73.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रावणिस्तुततस्सङ्कृद्धस्तान्निरीक्ष्यनिशाचरान् । हृष्टाभवन्तोयुध्यन्तुवानराणांजिघांसया ।।6.73.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तेराक्षसास्सर्वेनर्धन्तोजयकाङ्क्षिणः । अभ्यवर्षंस्ततोघोरान्वानरान् शरवृष्टिभिः ।।6.73.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तुनालीकनाराचैर्गदाभिर्मुसलैरपि । रक्षोभिस्सम्वृतस्सङ्ख्येवानरान् विचकर्त ह ।।6.73.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेवध्यमानास्समरेवानराःपादपायुधाः । अभ्यवर्षन्तसहसारावणिंशैलपादपैः ।।6.73.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इन्द्रजित्तुतदाक्रुद्धोमहातेजामहाबलः । वानराणांशरीराणिव्यधमद्रावणात्मजः ।।6.73.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शरेणैकेन च हरीन्नवपञ्च च सप्त च । बिभेदसमरेक्रुद्धोराक्षसान् संप्रहर्षयन् ।।6.73.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स शरैस्सूर्यसङ्काशैश्शातकुम्भविभूषितैः । वानरान् समरेवीरःप्रममाथसुदुर्जयः ।।6.73.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेभिन्नगात्रास्समरेवानराश्शरपीडिताः । पेतुर्मथितसङ्कल्पास्सुरैरिवमहासुराः ।।6.73.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंतपन्तमिवादित्यंघोरैर्बाणगभस्तिभिः । अभ्यधावन्तसङ्कृद्धास्सम्युगेवानरर्षभाः ।।6.73.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तुवानरास्सर्वेभिन्नदेहाविचेतसः । व्यथिताविद्रवन्तिस्मरुधिरेणसमुक्षिताः ।।6.73.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामस्यार्थेपराक्रम्यवानरास्त्यक्तजीविताः । नर्दन्तस्तेऽभिवृत्तास्तुसमरेसशिलायुधाः ।।6.73.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेद्रुमैःपर्वताग्रैश्चशिलाभिश्चप्लवङ्गमाः । अभ्यवर्षन्तसमरेरावणिंपर्यवस्थिताः ।।6.73.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तद्रुमाणांशिलानां च वर्षंप्राणहरंमहत् । व्यपोहतमहातेजारावणिस्समितिंजयः ।।6.73.44।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततःपावकसङ्काशैश्शरैराशीविषोपमैः । वानराणामनीकानिबिभेदसमरेप्रभुः ।।6.73.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अष्टादशशरैस्तीक्ष्णैस्सविदद्वागन्धमादनम् । विव्याथनवभिश्चैवनलंदूरादवस्थितम् ।।6.73.46।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सप्तभिस्तुमहावीर्योमैन्दंमर्मविदारणैः । पञ्चभिर्विशिखैश्चैवगजंविव्याथसंयुगे ।।6.73.47।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
जाम्बवन्तंतुदशभिर्नीलंत्रिंशद्भिरेव च । सुग्रीवमृषभंचैवसोऽङ्गदंद्विविधंतथा ।।6.73.48।। घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत्तदा ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अन्यानपितदामुख्यान्वानरान् बहुभिश्शरैः ।।6.73.49।। अर्दयामाससङ्कृद्धःकालानगिरिवमूर्छितः ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सशरैस्सूर्यसङ्काशैस्सुमुक्सैशशीघ्रगामिभिः ।।6.73.50।। वानराणामनीकानिनिर्ममन्थमहारणे ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आकुलांवानरींसेनांशरजालेनमोहिताम् ।।6.73.51।। हृष्टस्सपरयाप्रीत्याददर्शक्षतजोक्षिताम् ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वानरेवमहातेजाराक्षसेन्द्रात्मजोबली ।।6.73.52।। संसृज्यबाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम् । ममर्दवानरानीकमिन्द्रजित्त्वरितोबली ।।6.73.53।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वानरेवमहातेजाराक्षसेन्द्रात्मजोबली ।।6.73.52।। संसृज्यबाणवर्षं च शस्त्रवर्षं च दारुणम् । ममर्दवानरानीकमिन्द्रजित्त्वरितोबली ।।6.73.53।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्वसैन्यमुत्सृज्यसमेत्यतूर्णंमहारणेवानरवाहिनीषु । अदृश्यमानश्शरजालमुग्रंववर्षनीलाम्बुधरोयथाम्बु ।।6.73.54।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेशक्रजिद्बाणविशीर्णदेहामायाहताविस्वरमुन्नदन्तः । रणेनिपेतुर्हरयोऽद्रिकल्पायथेन्द्रवज्राभिहतानगेन्द्राः ।।6.73.55।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेकेवलंसन्ददृशुशशिताग्रान्बाणान्रणेवानरवाहिनीषु । मायानिगूढंतुसुरेन्द्रशत्रुं न चावृतंराक्षसमभ्यपश्यन् ।।6.73.56।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्सरक्षोधिपतिर्महात्मासर्वादिशोबाणगणैशशिताग्रैः । प्रच्छादयामासरविप्रकाशैर्विपादयामास च वानरेन्द्रान् ।।6.73.57।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स शूलनिस्त्रिंशपरश्वधानिव्याविध्यदीप्तानलसन्निभानि । सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानिववर्षतीव्रंप्लवगेन्द्रसैन्ये ।।6.73.58।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततोज्वलनसङ्काशैश्शरैर्वानरयूथपाः । ताडिताश्शक्रजिद्बाणैःप्रफुल्लाइवकिंशुकाः ।।6.73.59।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेन्योन्यमभिसर्पन्तोनिनदन्तश्चविस्वरम् । राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्नानिपेतुर्वानरर्षभाः ।।6.73.60।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उदीक्षमाणागगनंकेचिन्नेत्रेषुताडिताः । शरैर्विविशुरन्योन्यंपेतुश्चजगतीतले ।।6.73.61।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदंगन्धमादनम् । जाम्बवन्तंसुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ।।6.73.62।। मैन्दं च द्विविदंनीलंगवाक्षंगजगोमुभौ । केसरिंहरिलोमानंविद्युद्धंष्ट्रं च वानरम् ।।6.73.63।। सूर्याननंज्योतिमुखंतथादधिमुखंहरिम् । पावकाक्षनळंचैवकुमुदंचैववानरम् ।।6.73.64।। प्रसैश्शूलैश्शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसम्हितैः । विव्याधहरिशार्दूलान् सर्वांस्तान्राक्षसोत्तमः ।।6.73.65।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदंगन्धमादनम् । जाम्बवन्तंसुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ।।6.73.62।। मैन्दं च द्विविदंनीलंगवाक्षंगजगोमुभौ । केसरिंहरिलोमानंविद्युद्धंष्ट्रं च वानरम् ।।6.73.63।। सूर्याननंज्योतिमुखंतथादधिमुखंहरिम् । पावकाक्षनळंचैवकुमुदंचैववानरम् ।।6.73.64।। प्रसैश्शूलैश्शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसम्हितैः । विव्याधहरिशार्दूलान् सर्वांस्तान्राक्षसोत्तमः ।।6.73.65।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदंगन्धमादनम् । जाम्बवन्तंसुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ।।6.73.62।। मैन्दं च द्विविदंनीलंगवाक्षंगजगोमुभौ । केसरिंहरिलोमानंविद्युद्धंष्ट्रं च वानरम् ।।6.73.63।। सूर्याननंज्योतिमुखंतथादधिमुखंहरिम् । पावकाक्षनळंचैवकुमुदंचैववानरम् ।।6.73.64।। प्रसैश्शूलैश्शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसम्हितैः । विव्याधहरिशार्दूलान् सर्वांस्तान्राक्षसोत्तमः ।।6.73.65।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हनूमन्तं च सुग्रीवमङ्गदंगन्धमादनम् । जाम्बवन्तंसुषेणं च वेगदर्शिनमेव च ।।6.73.62।। मैन्दं च द्विविदंनीलंगवाक्षंगजगोमुभौ । केसरिंहरिलोमानंविद्युद्धंष्ट्रं च वानरम् ।।6.73.63।। सूर्याननंज्योतिमुखंतथादधिमुखंहरिम् । पावकाक्षनळंचैवकुमुदंचैववानरम् ।।6.73.64।। प्रसैश्शूलैश्शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसम्हितैः । विव्याधहरिशार्दूलान् सर्वांस्तान्राक्षसोत्तमः ।।6.73.65।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स वैगदाभिर्हरियूथमुख्यान्निर्भिद्यबाणैस्तपनीयवङ्खैः । ववर्षरामंशरवृष्टिजालैस्सलक्ष्मणंभास्कररमशिकल्पैः ।।6.73.66।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स बाणवर्षैरभिवृष्यमाणोधारानिपातानिवतानच्नित्य । समीक्षमाणःपरमाद्भुतश्रीरामतदालक्ष्मणमित्युवाच ।।6.73.67।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
असौपुनर्लक्ष्मणराक्षसेन्द्रोब्रह्मास्त्रमाश्रित्यसुरेन्द्रशत्रुः । निपातयित्वाहरिसैन्यमुग्रमस्मान्शरैरर्दयतिप्रसक्तः ।।6.73.68।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स्वयम्भुवादत्तवरोमहात्मा । समाहितोन्तर्हितभीमकायः । कथंनुशक्योयुधिनष्टदेहोनिहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः ।।6.73.69।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मन्येस्वयम्भुर्भगवानच्नित्योयस्यैतदस्त्रंप्रभवश्चयोऽस्य । बाणावपातास्त्वमिहाद्यधीमन्मयासहाव्यग्रमनास्सहस्व ।।6.73.70।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रच्छादयत्येषहिराक्षसेन्द्रस्सर्वाधिशस्सायकवृष्टिजालैः । एतच्चसर्वंपतिताग्य्रशूरं न भ्राजतेवानरराजसैन्यम्।। 6.73.71।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आवांतुदृष्टवापतितौविसंज्ञौनिवृत्तयुद्दौगतरोषहर्षे । ध्रुवंप्रवेक्ष्यत्यमरारिवासमसौसमादायरणाग्रलक्ष्मीम् ।।6.73.72।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्तुताविन्द्रजिदस्त्रजालैर्भभूवतुस्तत्रतथाविशस्तौ । स चापितौतत्रविदर्शयित्वाननादहर्षाद्युधिराक्षसेन्द्रः ।।6.73.73।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सतत्तदावानरसैन्यमेवंरामं च सङ्ख्येसहलक्ष्मणेन । विषादयित्वासहसाविवेशपुरींदशग्रीवभुजाभिगुप्ताम् ।।6.73.74।। सन्स्तूयमानस्सतुयातुधानैः । पत्रे च सर्वंहृषितोऽभ्युवाच ।।6.73.75।।
Original text view. Choose a source above to add translations.