Yuddha Kanda
Sarga 83
43 Shlokas
Sarga 83
Sarga 83 from Yuddha Kanda of the Valmiki Ramayana.
राघवश्चापिविपुलंतंराक्षसवनौकसाम् । श्रुत्वासङ्ग्रामनिर्घोषंजाम्बवन्तमुवाच ह ।।6.83.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सौम्यनूनंहनुमताकृतंकर्मसुदुष्करम् । श्रूयते च यथाभीमस्सुमहावायुधस्वनः ।।6.83.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तद्गच्छकुरुसाहाय्यंस्वबलेनाभिसम्वृतः । क्षिप्रमक्षपतेतस्यकपिश्रेष्ठस्ययुध्यतः ।।6.83.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ऋक्षराक्षस्तथोक्तस्तुस्वेनानीकेनसम्वृतः । आगच्छत्पश्चिमद्वारंहनूमान्यत्रवानरः ।।6.83.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथायान्तंहनूमन्तंददर्शर्क्षपतिपथि । वानरैःकृतसङ्ग्रामैश्श्वसद्भिरभिसम्वृतम् ।।6.83.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दृष्टापथिहनूमांश्चतदृक्षबलमुद्यतम् । नीलमेघनिभंभीमंसन्निवार्यन्यवर्तत ।।6.83.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तेनसहसैन्येनसन्निकर्षंमहायशाः । शीघ्रमागम्यरामायदुःखितोवाक्यमब्रवीत् ।।6.83.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
समरेयुध्यमानानामस्माकंप्रेक्षतांपुरः । जघानरुदतींसीतामिन्द्रजिद्रावणात्मजः ।।6.83.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उद्भ्रान्तचित्तस्तांदृष्टवाविषण्णोऽहमरिन्दमः । तदहंभवतोवृतंविज्ञापयितुमागतः ।।6.83.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोकमूर्चितः । निपपाततदाभूमौछिन्नमूलंइवद्रुमः ।।6.83.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंभूमौदेवसङ्काशंपतितंदृश्यराघवम् । अभिपेतुस्समुत्पत्यसर्वतःकपिसत्तमाः ।।6.83.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आसिञ्चन् सलिलैश्चैनंपद्मोत्पलसुगन्धिभिः । प्रदहन्तमानासाद्यंसहसाग्निमिवोद्यतम् ।।6.83.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तंलक्ष्मणोऽथबाहुभ्यांपरिष्वज्यसुदुःखितः । उवाचराममस्वस्थंवाक्यंहेत्वर्थसम्युतम् ।।6.83.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शुभेवर्त्मनितिष्ठन्तंत्वामार्यविजितेन्द्रियम् । अनर्थेभ्यो न शक्नोतित्रातुंधर्मोनिरर्थकः ।।6.83.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भूतानांस्थावाराणां च जङ्गमानां च दर्शनम् । यथास्ति न तथाधर्मस्तेननास्तीतिमेमतिः ।।6.83.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यथैवस्थावरंव्यक्तंजङ्गमं न तथाविधम् । नायमर्थस्तथायुक्तस्त्वद्विधो न विपद्यते ।।6.83.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यद्यधर्मोभवेद्भूतोरावणोनरकंव्रजेत् । भवांश्चधर्मसम्युक्तोनैवंव्यसनमाप्नुयात् ।।6.83.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्य च व्यसनाभावाद्व्यसनंचागतेत्वयि । धर्मोभवत्यधर्मश्चपरस्परविरोधिनौ ।।6.83.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धर्मेणोपलभेद्धर्ममधर्मंचाप्यधर्मतः । यद्यधर्मेणयुज्येयुर्येष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ।।6.83.19।। यदिधर्मेणवियुज्येरन्नधर्मरुचयोजनाः । धर्मेणचरतांधर्मंचैषांधर्मफलंभवेत् ।।6.83.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धर्मेणोपलभेद्धर्ममधर्मंचाप्यधर्मतः । यद्यधर्मेणयुज्येयुर्येष्वधर्मःप्रतिष्ठितः ।।6.83.19।। यदिधर्मेणवियुज्येरन्नधर्मरुचयोजनाः । धर्मेणचरतांधर्मंचैषांधर्मफलंभवेत् ।।6.83.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यस्मादर्थाविवर्धन्तेयेष्वधर्मःप्रतिष्ठितः । क्लिश्यन्तेधर्मशीलाश्चतस्मादेतौनिरर्थकौ ।।6.83.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वध्यन्तेपापकर्माणोयद्यधर्मेणराघव । वधकर्महतोऽधर्मः स हतःकिंवधिष्यति ।।6.83.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथवाविहितेनायंहन्यतेहन्तिवापरम् । विधिरालिप्यतेतेन न स पापेनकर्मणा ।।6.83.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अदृष्टप्रतिकारेणत्वव्यक्तेनासतासता । कथंशक्यंपरंप्राप्तुंधर्मेणारिविकर्षण ।।6.83.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदिसत्स्यात्सतांमुख्यनासत्स्यत्तवकिञ्चन । त्वयायदीदृशंप्राप्तंतस्मात्सन्नोपपद्यते ।।6.83.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथवादुर्बलःक्लीबोबलंधर्मोऽनुवर्तते । दुर्बलोहृतमर्यादो न सेव्यइतिमेमतिः ।।6.83.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
बलस्ययदिचेद्धर्मोगुणभूतःपराक्रमे । धर्ममुत्सृज्यवर्तस्वयथाधर्मेतथाबले ।।6.83.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथचेत्सत्यवचनंधर्म: किलपरन्तप । अनृतस्त्वय्यकरुणःकिं न बद्धस्त्वयापिता ।।6.83.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदिधर्मोभवेद्भूतअधर्मोवापरन्तप । न स्महत्वामुनिंवज्रीकुर्यादिज्यांशतक्रतुः ।।6.83.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अधर्मसंश्रितोधर्मोविनाशयतिराघव । सर्वमेतद्यथाकामंकाकुत्स्थकुरुतेनरः ।।6.83.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ममचेदंमतंतातधरोऽयमितिराघव । धर्ममूलंत्वयाछिन्नंराज्यमुत्सृजतातदा ।।6.83.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अर्थेभ्योहिप्रवृद्धेभ्यःसम्वृत्तेभ्यस्ततस्ततः । क्रियाःसर्वाःप्रवर्तन्तेपर्वतेभ्यःइवापगाः ।।6.83.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अर्थेनहिविमुक्तस्यपुरुषस्याल्पचेतसः । विच्छिद्यन्तेक्रियास्सर्वाग्रीष्मेकुसरितोयथा ।।6.83.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सोऽयमर्थंपरित्यज्यसुखकामःसुखैधितः । पापमारभतेकर्तुंतदादोषःप्रवर्तते ।।6.83.34।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यस्यार्थास्तस्यमित्राणियस्यार्थास्यस्यबान्धवाः । यस्यार्थास्सपुमान्लोकेयस्यार्थाः स च पण्डितः ।।6.83.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यस्यार्थास्स च विक्रान्तोयस्यार्थास्स च बुद्धिमान् । यस्यार्थास्समहाभागोयस्यार्थास्समहागुणः ।।6.83.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अर्थस्यैतेपरित्यागेदोषाःप्रव्याहृतामया । राज्यमुत्सृजतावीरयेनबुद्धिस्त्वयाकृता ।।6.83.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यस्यार्थाःधर्मकामार्थास्तस्यसर्वंप्रदक्षिणम् । अधनेनार्थकामेननार्थश्शक्योविचिन्वता ।।6.83.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हर्षःकामश्चदर्पश्चधर्मःक्रोधश्शमोदमः । अर्थादेतानिसर्वाणिप्रवर्तन्तेनराधिप ।।6.83.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
येषांनश्यत्ययंलोकश्चरतांधर्मचारिणाम् । तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्तेदुर्दिनेषुयथाग्रहाः ।।6.83.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
त्वयिप्रव्रजितेवीरगुरोश्चवचनेस्थिते । रक्षसापहृताभार्याप्राणैःप्रियतरातव ।।6.83.41।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदद्यविपुलंवीरदुःखमिन्द्रजिताकृतम् । कर्मणाव्यपनेष्यामितस्मादुत्तिष्ठराघव ।।6.83.42।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उत्थिष्ठनरशार्दूलदीर्घबाहोधृतव्रत । किमात्मानंमहात्मानंमात्मानं न बुध्यसे ।।6.83.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.