tathā tu karuṇaṃ tasya dvijasya paridevanam | śuśrāva rāghavaḥ sarvaṃ duḥkhaśokasamanvitam || 7.74.1 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
Sarga 74 from Uttara Kanda of the Valmiki Ramayana.
tathā tu karuṇaṃ tasya dvijasya paridevanam | śuśrāva rāghavaḥ sarvaṃ duḥkhaśokasamanvitam || 7.74.1 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
sa duḥkhena ca santapto mantriṇastānupāhvayat | vasiṣṭhaṃ vāmadevaṃ ca bhrātarau saha naigamān || 7.74.2 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tato dvijā vasiṣṭhena sārdhamaṣṭau praveśitāḥ | rājānaṃ devasaṅkāśaṃ vardhasveti tato 'bruvan || 7.74.3 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
mārkaṇḍeyo 'tha maudgalyo vāmadevaśca kāśyapaḥ | kātyāyano 'tha jābālirgautamo nāradastathā | ete dvijarṣabhāḥ sarve āsaneṣūpaveśitāḥ || 7.74.4 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
maharṣīnsamanuprāptānabhivādya kṛtāñjaliḥ | mantriṇo naigamāṃścaiva yathārhamanukūlataḥ || 7.74.5 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
teṣāṃ samupaviṣṭānāṃ sarveṣāṃ dīptatejasām | rāghavaḥ sarvamācaṣṭe dvijo 'yamuparodhate || 7.74.6 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājño dīnasya nāradaḥ | pratyuvāca śubhaṃ vākyamṛṣīṇāṃ sannidhau nṛpam || 7.74.7 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
śṛṇu rājanyathākāle prāpto bālasya saṅkṣayaḥ | śrutvā kartavyatāṃ rājankuruṣvaraghunandana || 7.74.8 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
purā kṛtayuge rājanbrāhmaṇā vai tapasvinaḥ | abrāhmaṇastadā rājanna tapasvī kathañcana || 7.74.9 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tasminyuge prajvalite brahmabhūte tvanāvṛte | amṛtyavastadā sarve jajñire dīrghadarśinaḥ || 7.74.10 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tatastretāyugaṃ nāma mānavānāṃ vapuṣmatām | kṣatriyāstatra jāyante pūrṇena tapasā 'nvitāḥ || 7.74.11 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
vīryeṇa tapasā caiva te 'dhikāḥ pūrvajanmani | mānavā ye mahātmānastvatra tretāyuge yuge || 7.74.12 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
brahmakṣatraṃ ca tatsarvaṃ yatpūrvamaparaṃ ca yat | yugayorubhayorāsītsamavīryasamanvitam || 7.74.13 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
apaśyaṃstu na te sarve viśeṣamadhikaṃ tataḥ | sthāpanaṃ cakrire tatra cāturvarṇyasya sammatam || 7.74.14 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tasminyuge prajvalite dharmabhūte hyanāvṛte | adharmaḥ pādamekaṃ tu pātayatpṛthivītale || 7.74.15 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
adharmeṇa hi saṃyuktastejo mandaṃ bhaviṣyati || 7.74.16 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
āmiṣaṃ yacca pūrveṣāṃ rājasaṃ ca malaṃ bhṛśam | anṛtaṃ nāma tadbhūtaṃ pādena pṛthivītale || 7.74.17 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
anṛtaṃ pātayitvā tu pādamekamadharmataḥ | tataḥ prāduṣkṛtaṃ pūrvamāyuṣaḥ pariniṣṭhitam || 7.74.18 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
patite tvanṛte tasminnadharme ca mahītale | śubhānyevācaraँllokaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ || 7.74.19 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tretāyuge ca vartante brāhmaṇāḥ kṣatriyāśca ye | tapo 'tapyanta te sarve śuśrūṣāmapare janāḥ || 7.74.20 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
sa dharmaḥ paramasteṣāṃ vaiśyaśūdraṃ samāgamat | pūjāṃ ca sarvavarṇānāṃ śūdrāścakrurviśeṣataḥ || 7.74.21 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
etasminnantare teṣāmadharme cānṛte ca ha | tataḥ pūrve bhṛśaṃ hrāsamagamannṛpasattama || 7.74.22 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tataḥ pādamadharmassa dvitīyamavatārayat | tato dvāparasañjñā 'sya yugasya samajāyata || 7.74.23 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tasmindvāparasañjñe tu vartamāne yugakṣaye | adharmaścānṛtaṃ caiva vavṛdhe puruṣarṣabha || 7.74.24 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tasmindvāparasaṅkhyāte tapo vaiśyānsamāviśat | tribhyo yugebhyastrīnvarṇānkramādvai tapa āviśat || 7.74.25 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
tribhyo yugebhyastrīnvarṇāndharmaśca pariniṣṭhitaḥ | na śuddho labhate dharmaṃ yugatastu nararṣabha | hīnavarṇo nṛpaśreṣṭha tapyate sumahattapaḥ || 7.74.26 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
bhaviṣyacchūdrayonyāṃ vai tapaścaryā kalau yuge | adharmaḥ paramo rājandvāpare śūdrajanmanaḥ || 7.74.27 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
sa vai viṣayaparyante tava rājanmahātapāḥ | adya tapyati durbuddhistena bālavadho hyayam || 7.74.28 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
yo hyadharmamakāryaṃ vā viṣaye pārthivasya tu | karoti cāśrīmūlaṃ tatpure vā durmatirnaraḥ | kṣipraṃ ca narakaṃ yāti sa ca rājā na saṃśayaḥ || 7.74.29 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
adhītasya ca taptasya karmaṇaḥ sukṛtasya ca | ṣaṣṭhaṃ bhajati bhāgaṃ tu prajā dharmeṇa pālayan || 7.74.30 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
ṣaṅbhāgasya na bhoktā 'sau rakṣate na prajāḥ katham || 7.74.31 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
sa tvaṃ puruṣaśārdūla mārgasva viṣayaṃ svakam | duṣkṛtaṃ yatra paśyethāstatra yatnaṃ samācara || 7.74.32 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
evaṃ ceddharmavṛddhiśca nṛṇāṃ cāyurvivardhanam | bhaviṣyati naraśreṣṭha bālasyāsya ca jīvitam || 7.74.33 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe catuḥsaptatitamaḥ sargaḥ || 74 ||
Original text view. Choose a source above to add translations.