Ayodhya Kanda
Sarga 3
49 Shlokas
Sarga 3
Sarga 3 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
तेषामञ्जलिपद्मानि प्रगृहीतानि सर्वशः। प्रतिगृह्याब्रवीद्राजा तेभ्यः प्रियहितं वचः।।2.3.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अहोऽस्मि परमप्रीतः प्रभावश्चातुलो मम। यन्मे ज्येष्ठं प्रियं पुत्रं यौवराज्यस्थमिच्छथ।।2.3.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इति प्रत्यर्च्य तान्राजा ब्राह्मणानिदमब्रवीत्। वसिष्ठं वामदेवं च तेषामेवोपशृण्वताम्।।2.3.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
चैत्रश्श्रीमानयं मासः पुण्यः पुष्पितकाननः। यौवराज्याय रामस्य सर्वमेवोपकल्प्यताम्।।2.3.4।। राज्ञस्तूपरते वाक्ये जनघोषो महानभूत्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
शनैस्तस्मिन्प्रशान्ते च जनघोषे जनाधिपः।।2.3.5।। वसिष्ठं मुनिशार्दूलं राजा वचनमब्रवीत्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अभिषेकाय रामस्य यत्कर्म सपरिच्छदम्।।2.3.6।। तदद्य भगवन् सर्वमाज्ञापयितु मर्हसि।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तच्छ्रुत्वा भूमिपालस्य वसिष्ठो द्विजसत्तमः।।2.3.7।। आदिदेशाग्रतो राज्ञ स्स्थितान्युक्तान् कृताञ्जलीन्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।। शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी। अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।। चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्। चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।। शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्। हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।। उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।। शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी। अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।। चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्। चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।। शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्। हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।। उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।। शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी। अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।। चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्। चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।। शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्। हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।। उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सुवर्णादीनि रत्नानि बलीन् सर्वौषधीरपि।।2.3.8।। शुक्लमाल्यांश्च लाजांश्च पृथक्च मधुसर्पिषी। अहतानि च वासांसि रथं सर्वायुधान्यपि।।2.3.9।। चतुरङ्गबलं चैव गजं च शुभलक्षणम्। चामरव्यजने श्वेते ध्वजं छत्रं च पाण्डुरम्।।2.3.10।। शतं च शातकुम्भानां कुम्भानाग्निवर्चसाम्। हिरण्यशृङ्गमृषभं समग्रं व्याघ्रचर्म च।।2.3.11।। उपस्थापयत प्रातरग्न्यगारं महीपतेः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यच्चान्यत्किञ्चिदेष्टव्यं तत्सर्वमुपकल्प्यताम्।।2.3.12।। अन्तःपुरस्य द्वाराणि सर्वस्य नगरस्य च। चन्दनस्रग्भिरर्च्यन्तां धूपैश्च घ्राणहारिभिः।।2.3.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यच्चान्यत्किञ्चिदेष्टव्यं तत्सर्वमुपकल्प्यताम्।।2.3.12।। अन्तःपुरस्य द्वाराणि सर्वस्य नगरस्य च। चन्दनस्रग्भिरर्च्यन्तां धूपैश्च घ्राणहारिभिः।।2.3.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रशस्तमन्नं गुणवद्दधिक्षीरोपसेचनम्। द्विजानां शतसाहस्रे यत्प्रकाममलं भवेत्।।2.3.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सत्कृत्य द्विजमुख्यानां श्वःप्रभाते प्रदीयताम्। घृतं दधि च लाजाश्च दक्षिणाश्चापि पुष्कलाः।।2.3.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सूर्येऽभ्युदितमात्रे श्वो भविता स्वस्तिवाचनम्। ब्राह्मणाश्च निमन्त्र्यन्तां कल्प्यन्तामासनानि च।।2.3.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
आबध्यन्तां पताकाश्च राजमार्गश्च सिंच्यताम्। सर्वे च तालावचरा गणिकाश्च स्वलङ्कृताः।।2.3.17।। कक्ष्यां द्वितीयामासाद्य तिष्ठन्तु नृपवेश्मनः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
देवायतनचैत्येषुसान्नभक्षा स्सदक्षिणाः।।2.3.18।। उपस्थापयितव्या स्स्युर्माल्ययोग्याः पृथक्पृथक्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दीर्घासिबद्धा योधाश्च सन्नद्धा मृष्टवाससः।।2.3.19।। महाराजाङ्गणं सर्वे प्रविशन्तु महोदयम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं व्यादिश्य विप्रौ तौ क्रियास्तत्र सुनिष्ठितौ।।2.3.20।। चक्रतुश्चैव यच्छेषं पार्थिवाय निवेद्य च।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कृतमित्येव चाब्रूतां अभिगम्य जगत्पतिम्।।2.3.21।। यथोक्तवचनं प्रीतौ हर्षयुक्तौ द्विजर्षभौ।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततस्सुमन्त्रं द्युतिमान्राजा वचनमब्रवीत्। रामः कृतात्मा भवता शीघ्रमानीयतामिति।।2.3.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तथेति प्रतिज्ञाय सुमन्त्रो राजशासनात्।।2.3.23।। रामं तत्रानयाञ्चक्रे रथेन रथिनां वरम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ तत्र समासीना स्तदा दशरथं नृपम्।।2.3.24।। प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः। म्लेच्छाश्चार्याश्च ये चान्ये वनशैलान्तवासिनः।।2.3.25।। उपासाञ्चक्रिरे सर्वे तं देवा इव वासवम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ तत्र समासीना स्तदा दशरथं नृपम्।।2.3.24।। प्राच्योदीच्याः प्रतीच्याश्च दाक्षिणात्याश्च भूमिपाः। म्लेच्छाश्चार्याश्च ये चान्ये वनशैलान्तवासिनः।।2.3.25।। उपासाञ्चक्रिरे सर्वे तं देवा इव वासवम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेषां मध्ये स राजर्षिर्मरुतामिव वासवः।।2.3.26।। प्रासादस्थो रथगतं ददर्शायान्तमात्मजम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम्।।2.3.27।। दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्। चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम्।।2.3.28।। रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्। घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः।।2.3.29।। न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम्।।2.3.27।। दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्। चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम्।।2.3.28।। रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्। घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः।।2.3.29।। न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गन्धर्वराजप्रतिमं लोके विख्यातपौरुषम्।।2.3.27।। दीर्घबाहुं महासत्त्वं मत्तमातङ्गगामिनम्। चन्द्रकान्ताननं राममतीव प्रियदर्शनम्।।2.3.28।। रूपौदार्यगुणैः पुंसां दृष्टिचित्तापहारिणम्। घर्माभितप्ताः पर्जन्यं ह्लादयन्तमिव प्रजाः।।2.3.29।। न ततर्प समायान्तं पश्यमानो नराधिपः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अवतार्य सुमन्त्रस्तं राघवं स्यन्दनोत्तमात्।।2.3.30।। पितुस्समीपं गच्छन्तं प्राञ्जलिः पृष्ठतोऽन्वगात्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तं कैलासशृङ्गाभं प्रासादं नरपुङ्गवः।।2.3.31।। आरुरोह नृपं द्रष्टुं सह सूतेन राघवः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स प्राञ्जलिरभिप्रेत्य प्रणतः पितुरन्तिके।।2.3.32।। नाम स्वं श्रावयन्रामो ववन्दे चरणौ पितुः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं दृष्ट्वा प्रणतं पार्श्वे कृताञ्जलिपुटं नृपः।।2.3.33।। गृह्याञ्जलौ समाकृष्य सस्वजे प्रियमात्मजम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तस्मै चाभ्युदितं दिव्यं मणिकाञ्चनभूषितम्।।2.3.34।। दिदेश राजा रुचिरं रामाय परमासनम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदासनवरं प्राप्य व्यदीपयत राघवः।।2.3.35।। स्वयैव प्रभया मेरुमुदये विमलो रविः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तेन विभ्राजता तत्र सा सभाऽभिव्यरोचत।।2.3.36।। विमलग्रहनक्षत्रा शारदी द्यौरिवेन्दुना।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं पश्यमानो नृपतिस्तुतोष प्रियमात्मजम्।।2.3.37।। अलङ्कृतमिवात्मानमादर्शतलसंस्थितम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स तं सस्मितमाभाष्य पुत्रं पुत्रवतां वरः।।2.3.38।। उवाचेदं वचो राजा देवेन्द्रमिव काश्यपः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ज्येष्ठायामसि मे पत्न्यां सदृश्यां सदृशस्सुतः।।2.3.39।। उत्पन्नस्त्वं गुणश्रेष्ठो मम रामात्मजः प्रियः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यतस्त्वया प्रजाश्चेमा स्स्वगुणैरनुरञ्जिताः।।2.3.40।। तस्मात्त्वं पुष्ययोगेन यौवराज्यमवाप्नुहि।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कामतस्त्वं प्रकृत्यैव विनीतो गुणवानसि।।2.3.41।। गुणवत्यपि तु स्नेहात्पुत्र वक्ष्यामि ते हितम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भूयो विनयमास्थाय भव नित्यं जितेन्द्रियः।।2.3.42।। कामक्रोधसमुत्थानि त्यजेथा व्यसनानि च।
Original text view. Choose a source above to add translations.
परोक्षया वर्तमानो वृत्त्या प्रत्यक्षया तथा।।2.3.43।। अमात्यप्रभृतीस्सर्वाःप्रकृतीश्चानुरञ्जय।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कोष्ठागारायुधागारैःकृत्वा सन्निचयान्बहून्।।2.3.44।। तुष्टानुरक्तप्रकृतिर्यः पालयति मेदिनीम्। तस्यनन्दन्ति मित्राणि लब्ध्वाऽमृतमिवामराः।।2.3.45।। तस्मात्त्वमपि चात्मानं नियम्यैवं समाचर।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कोष्ठागारायुधागारैःकृत्वा सन्निचयान्बहून्।।2.3.44।। तुष्टानुरक्तप्रकृतिर्यः पालयति मेदिनीम्। तस्यनन्दन्ति मित्राणि लब्ध्वाऽमृतमिवामराः।।2.3.45।। तस्मात्त्वमपि चात्मानं नियम्यैवं समाचर।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तच्छ्रुत्वा सुहृदस्तस्य रामस्य प्रियकारिणः।।2.3.46।। त्वरिताः शीघ्रमभ्येत्य कौसल्यायै न्यवेदयन्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा हिरण्यं च गाश्चैव रत्नानि विविधानि च।।2.3.47।। व्यादिदेश प्रियाख्येभ्यः कौसल्या प्रमदोत्तमा।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथाऽभिवाद्य राजानं रथमारुह्य राघवः।।2.3.48।। ययौ स्वं द्युतिमद्वेश्म जनौघैः प्रतिपूजितः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते चापि पौरा नृपतेर्वचस्त च्छृत्वा तथा लाभमिवेष्टमाशु। नरेन्द्रमामन्त्र्य गृहाणि गत्वा देवान्समानर्चुरतिप्रहृष्टाः।।2.3.49।।
Original text view. Choose a source above to add translations.