Ayodhya Kanda
Sarga 16
47 Shlokas
Sarga 16
Sarga 16 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्। प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्।।2.16.1।। प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः। अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्।।2.16.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदन्तःपुरद्वारं समतीत्य जनाकुलम्। प्रविविक्तां ततः कक्ष्यामाससाद पुराणवित्।।2.16.1।। प्रासकार्मुकबिभ्रद्भिर्युवभिर्मृष्टकुण्डलैः। अप्रमादिभिरेकाग्रै स्स्वनुरक्तैरधिष्ठिताम्।।2.16.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तत्र काषायिणो वृद्धान् वेत्रपाणीन् स्वलङ्कृतान्। ददर्श विष्ठितान् द्वारि स्त्र्यध्यक्षान्सुसमाहितान्।।2.16.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते समीक्ष्य समायान्तं रामप्रियचिकीर्षवः। सहसोत्पतितास्सर्वे स्वासनेभ्यस्ससम्भ्रमाः।।2.16.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तानुवाच विनीतात्मा सूतपुत्रः प्रदक्षिणः। क्षिप्रमाख्यात रामाय सुमंन्त्रो द्वारि तिष्ठति।।2.16.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ते राममुपसङ्गम्य भर्तुः प्रियचिकीर्षवः। सहभार्याय रामाय क्षिप्रमेवाभिचक्षिरे।।2.16.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रतिवेदितमाज्ञाय सूतमभ्यन्तरं पितुः। तत्रैवानाययामास राघवप्रियकाम्यया।।2.16.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्। ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।। वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना। अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।। स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया। उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्। ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।। वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना। अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।। स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया। उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं वैश्रवणसङ्काशमुपविष्टं स्वलङ्कृतम्। ददर्श सूतः पर्य्यङ्के सौवर्णे सोत्तरच्छदे।।2.16.8।। वराहरुधिराभेण शुचिना च सुगन्धिना। अनुलिप्तं परार्ध्येन चन्दनेन परन्तपम्।।2.16.9।। स्थितया पार्श्वतश्चापि वालव्यजनहस्तया। उपेतं सीतयाभूयश्चित्रया शशिनं यथा।।2.16.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं तपन्तमिवादित्यमुपपन्नं स्वतेजसा। ववन्दे वरदं वन्दी विनयज्ञो विनीतवत्।।2.16.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्राञ्जलिस्सुमुखं दृष्ट्वा विहारशयनासने। राजपुत्रमुवाचेदं सुमन्त्रो राजसत्कृतः।।2.16.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
कौशल्यासुप्रजा राम पिता त्वां द्रष्टुमिच्छति। महिष्या सह कैकेय्या गम्यतां तत्र मा चिरम्।।2.16.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमुक्तस्तु संहृष्टो नरसिंहो महाद्युतिः। ततस्सम्मानयामास सीतामिदमुवाच ह।।2.16.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
देवि देवश्च देवी च समागम्य मदन्तरे। मन्त्रयेते धृवं किञ्चिदभिषेचनसंहितम्।।2.16.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लक्षयित्वा ह्यभिप्रायं प्रियकामा सुदक्षिणा। सञ्चोदयति राजानं मदर्थमसितेक्षणा।।2.16.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा प्रहृष्टा महाराजं हितकामानुवर्तिनी। जननी चार्थकामा मे केकयाधिपतेस्सुता।।2.16.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दिष्ट्या खलु महाराजो महिष्या प्रियया सह। सुमन्त्रं प्राहिणोद्दूतमर्थकामकरं मम।।2.16.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यादृशी परिषत्तत्र तादृशो दूत आगतः। ध्रुवमद्यैव मां राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।2.16.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हन्त शीघ्रमितो गत्वा द्रक्ष्यामि च महीपतिम्। सह त्वं परिवारेण सुखमास्व रमस्व च।।2.16.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पतिसम्मानिता सीता भर्तारमसितेक्षणा। आद्वारमनुवव्राज मङ्गलान्यभिदध्युषी।।2.16.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
राज्यं द्विजातिभिर्जुष्टं राजसूयाभिषेचनम्। कर्तुमर्हति ते राजा वासवस्येव लोककृत्।।2.16.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दीक्षितं व्रतसम्पन्नं वराजिनधरं शुचिम्। कुरङ्गशृङ्गपाणिं च पश्यन्ती त्वां भजाम्यहम्।।2.16.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पूर्वां दिशं वज्रधरो दक्षिणां पातु ते यमः। वरुणः पश्चिमामाशां धनेशस्तूत्तरां दिशम्।।2.16.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ सीतामनुज्ञाप्य कृतकौतुकमङ्गलः। निश्चक्राम सुमन्त्रेण सह रामो निवेशनात्।।2.16.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
पर्वतादिव निष्क्रम्य सिंहो गिरिगुहाशयः। लक्ष्मणं द्वारिसोऽपश्यत्प्रह्वाञ्जलिपुटं स्थितम्।।2.16.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः। स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च।।2.16.27।। ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम्। वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः।।2.16.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अथ मध्यमकक्ष्यायां समागच्छत्सुहृज्जनैः। स सर्वानर्थिनो दृष्ट्वा समेत्य प्रतिनन्द्य च।।2.16.27।। ततः पावकसङ्काशमारुरोह रथोत्तमम्। वैयाघ्रं पुरुषव्याघ्रो राजतं राजनन्दनः।।2.16.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्। मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम्।।2.16.29।। करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः। हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्।।2.16.30।। प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मेघनादमसम्बाधं मणिहेमविभूषितम्। मुष्णन्तमिव चक्षूंषि प्रभया सूर्यवर्चसम्।।2.16.29।। करेणुशिशुकल्पैश्च युक्तं परमवाजिभिः। हरियुक्तं सहस्राक्षो रथमिन्द्र इवाशुगम्।।2.16.30।। प्रययौ तूर्णमास्थाय राघवो ज्वलितश्श्रिया।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स पर्जन्य इवाकाशे स्वनवानभिनादयन्।।2.16.31।। निकेतान्निर्ययौ श्रीमान्महाभ्रादिव चन्द्रमाः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
छत्रचामरपाणिस्तु लक्ष्मणो राघवानुजः।।2.16.32।। जुगोप भ्रातरं भ्राता रथमास्थाय पृष्ठतः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो हलहलाशब्दस्तुमुलस्समजायत।।2.16.33।। तस्य निष्क्रममाणस्य जनौघस्य समन्ततः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो हयवरा मुख्या नागाश्च गिरिसन्निभाः।।2.16.34।। अनुजग्मुस्तदा रामं शतशोऽथ सहस्रशः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अग्रतश्चास्य सन्नद्धाश्चन्दनागरुभूषिताः।।2.16.35।। खड्गचापधराश्शूरा जग्मुराशंसवो जनाः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
ततो वादित्रशब्दाश्च स्तुतिशब्दाश्च वन्दिनाम्।।2.16.36।। सिंहनादाश्च शूराणां तदा शुश्रुविरे पथि।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हर्म्यवातायनस्थाभिर्भूषिताभिस्समन्ततः।।2.16.37।। कीर्यमाण स्सुपुष्पौघैर्ययौ स्त्रीभिररिन्दमः।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामं सर्वानवद्याङ्ग्यो रामपिप्रीषया ततः।।2.16.38।। वचोभिरग्य्रैर्हर्म्यस्था क्षितिस्थाश्च ववन्दिरे।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नूनं नन्दति ते माता कौशल्यामातृनन्दन।।2.16.39।। पश्यन्ती सिद्धयात्रं त्वां पित्र्यं राज्यमवस्थितम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनी वराम्।।2.16.40।। अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तया सुचरितं देव्या पुरा नूनं महत्तपः।।2.16.41।। रोहिणीव शशाङ्केन रामसंयोगमाप या।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।2.16.42।। शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः। आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।2.16.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इति प्रासादशृङ्गेषु प्रमदाभिर्नरोत्तमः।।2.16.42।। शुश्राव राजमार्गस्थः प्रिया वाच उदाहृताः। आत्मसंपूजनै शृण्वन् ययौ रामौ महापथम्।।2.16.43।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स राघवस्तत्र कथाप्रपञ्चान् शुश्राव लोकस्य समागतस्य। आत्माधिकारा विविधाश्च वाचः प्रहृष्टरूपस्य पुरो जनस्य।।2.16.44।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एष श्रियं गच्छति राघवोऽद्य राजप्रसादाद्विपुलां गमिष्यन्। एते वयं सर्व समृद्धकामा येषामयं नो भविता प्रशास्ता।।2.16.45।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
लाभो जनस्यास्य यदेष सर्वं प्रपत्स्यते राष्ट्रमिदं चिराय। न ह्यप्रियं किञ्चन जातु कश्चि त्पश्येन्न दुःखं मनुजाधिपेऽस्मिन्।।2.16.46।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स घोषवद्भिश्च मतङ्गाजैर्ययैः पुरस्सरै स्स्वस्तिकसूतमागधैः। महीयमानः प्रवरैश्च वादकै रभिष्टुतो वैश्रवणो यथा ययौ।।2.16.47।।
Original text view. Choose a source above to add translations.