Ayodhya Kanda
Sarga 19
40 Shlokas
Sarga 19
Sarga 19 from Ayodhya Kanda of the Valmiki Ramayana.
तदप्रियममित्रघ्नो वचनं मरणोपमम्। श्रुत्वा न विव्यथे रामः कैकेयीं चेदमब्रवीत्।।2.19.1।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवमस्तु गमिष्यामि वनं वस्तुमहं त्वितः। जटाजिनधरो राज्ञः प्रतिज्ञामनुपालयन्।।2.19.2।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
इदं तु ज्ञातुमिच्छामि किमर्थं मां महीपतिः। नाभिनन्दति दुर्धर्षो यथापूर्वमरिन्दमः।।2.19.3।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
मन्युर्न च त्वया कार्यो देवि ब्रूमि तवाग्रतः। यास्यामि भव सुप्रीता वनं चीरजटाधरः।।2.19.4।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च। नियुज्यमानो विस्रब्धः किं न कुर्यामहं प्रियम्।।2.19.5।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अलीकं मानसं त्वेकं हृदयं दहतीव मे। स्वयं यन्नाह मां राजा भरतस्याभिषेचनम्।।2.19.6।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अहं हि सीतां राज्यं च प्राणानिष्टान्धनानि च। हृष्टो भ्रात्रे स्वयं दद्यां भरतायाप्रचोदितः।।2.19.7।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
किं पुनर्मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः। तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञामनुपालयन्।।2.19.8।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदाश्वासय हीमं त्वं किन्विदं यन्महीपतिः। वसुधासक्तनयनो मन्दमश्रूणि मुञ्चति।।2.19.9।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
गच्छन्तु चैवानयितुं दूताश्श्रीघ्रजवैर्हयैः। भरतं मातुलकुलादद्यैव नृपशासनात्।।2.19.10।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
दण्डकारण्यमेषोऽहमितो गच्छामि सत्वरः। अविचार्य पितुर्वाक्यं समा वस्तुं चतुर्दश।।2.19.11।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सा हृष्टा तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा रामस्य कैकयी। प्रस्थानं श्रद्धधाना हि त्वरयामास राघवम्।।2.19.12।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
एवं भवतु यास्यन्ति दूता श्शीघ्रजवैर्हयैः। भरतं मातुलकुलादुपावर्तयितुं नराः।।2.19.13।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तव त्वहं क्षमं मन्ये नोत्सुकस्य विलम्बनम्। राम तस्मादित श्शीघ्रं वनं त्वं गन्तुमर्हसि।।2.19.14।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
व्रीडान्वित स्स्वयं यच्च नृपस्त्वां नाभिभाषते। नैतत्किञ्चिन्नरश्रेष्ठ मन्युरेषोऽपनीयताम्।।2.19.15।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यावत्त्वं न वनं यातः पुरादस्मादभित्वरन्। पिता तावन्न ते राम स्नास्यते भोक्ष्यतेऽपि वा।।2.19.16।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
धिक्कष्टमिति निःश्वस्य राजा शोकपरिप्लुतः। मूर्छितो न्यपतत्तस्मिन्पर्यङ्के हेमभूषिते।।2.19.17।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
रामोऽप्युत्थाप्य राजानं कैकेय्याभिप्रचोदितः। कशयेवाहतो वाजी वनं गन्तुं कृतत्वरः।।2.19.18।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तदप्रियमनार्याया वचनं दारुणोदयम्। श्रुत्वा गतव्यथो रामः कैकेयीं वाक्यमब्रवीत्।।2.19.19।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
नाहमर्थपरो देवि लोकमावस्तुमुत्सहे। विद्धिमामृषिभिस्तुल्यं केवलं धर्ममास्थितम्।।2.19.20।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यदत्र भवतः किञ्चिच्छक्यं कर्तुं प्रियं मया। प्राणानपि परित्यज्य सर्वथा कृतमेव तत्।।2.19.21।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न ह्यतो धर्मचरणं किञ्चिदस्ति महत्तरम्। यथा पितरिशुश्रूषा तस्य वा वचनक्रिया।।2.19.22।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अनुक्तोऽप्यत्रभवता भवत्या वचनादहम्। वने वत्स्यामि विजने वर्षाणीह चतुर्दश।।2.19.23।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न नूनं मयि कैकयि किञ्चिदाशंससे गुणम्। यद्राजानमवोचस्त्वं ममेश्वरतरा सती।।2.19.24।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
यावन्मातरमाप्नच्छे सीतां चानुनयाम्यहम्। ततोऽद्यैव गमिष्यामि दण्डकानां महद्वनम्।।2.19.25।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
भरतः पालयेद्राज्यं शुश्रूषेच्च पितुर्यथा। तथा भवत्या कर्तव्यं स हि धर्म स्सनातनः।।2.19.26।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स रामस्य वचश्श्रृत्वा भृशं दुःखहतः पिता। शोकादशक्नुवन्वकतुं प्ररुरोद महास्वनम्।।2.19.27।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वन्दित्वा चरणौ रामो विसंज्ञस्य पितुस्तथा। कैकेय्याश्चाप्यनार्यायाः निष्पपात महाद्युतिः।।2.19.28।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
स रामः पितरं कृत्वा कैकेयीं च प्रदक्षिणम्। निष्क्रम्यान्तःपुरात्तस्मात्स्वं ददर्श सुहृज्जनम्।।2.19.29।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं बाष्पपरिपूर्णाक्षः पृष्ठतोऽनुजगाम ह। लक्ष्मणः परमक्कृध्दः स्सुमित्रानन्दवर्धनः।।2.19.30।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा रामः प्रदक्षिणम्। शनैर्जगाम सापेक्षो दृष्टिं तत्राविचालयन्।।2.19.31।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न चास्य महतीं लक्ष्मीं राज्यनाशोऽपकर्षति। लोककान्तस्य कान्तत्वाच्छीतरश्मेरिव क्षपा।।2.19.32।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
न वनं गन्तुकामस्य त्यजतश्च वसुन्धराम्। सर्वलोकातिगस्येव लक्ष्यते चित्तविक्रिया।।2.19.33।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलङ्कृते। विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान्।।2.19.34।। धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च। प्रविवेशात्मवान्वेश्म मातुरप्रियशंसिवान्।2.19.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलङ्कृते। विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान्।।2.19.34।। धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च। प्रविवेशात्मवान्वेश्म मातुरप्रियशंसिवान्।2.19.35।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
सर्वोह्यभिजनश्श्रीमान् श्रीमतस्सत्यवादिनः। नालक्षयत रामस्य किञ्चिदाकारमानने।।2.19.36।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
उचितं च महाबाहुर्नजहौहर्षमात्मनः। शारद स्समुदीर्णांशुश्चन्द्रस्तेज इवात्मजम्।।2.19.37।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
वाचा मधुरया रामस्सर्वं सम्मानयञ्जनम्। मातुस्समीपं धीरात्मा प्रविवेश महायशाः।।2.19.38।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
तं गुणैस्समतां प्राप्तो भ्राता विपुलविक्रमः। सौमित्रिरनुवव्राज धारयन्दुःखमात्मजम्।।2.19.39।।
Original text view. Choose a source above to add translations.
प्रविश्य वेश्मातिभृशं मुदाऽन्वितं समीक्ष्य तां चार्थविपत्तिमागताम्। न चैव रामोऽत्रजगामविक्रियां सुहृज्जनस्यात्मविपत्तिशङ्कया।।2.19.40।।
Original text view. Choose a source above to add translations.